Kuran, Şahitler ve Misafirperverlik

11.Ocak.2004-Pazar

Artık vaktim çoktu. Kuranı da okudum. Mukaddes Kitap gibi uzun değildi. Yaklaşık İncil kadar büyüklükte bir kitaptı. Çok çabuk okuyuverdim. Dediğim gibi artık çalışmıyordum da. Bütün gün ve gece kitap okuyordum dersem biraz mübalağa gibi olur ama günde ortalama sekiz saat okuyordum dersem yalan söylemiş olmam. Kuran değişik bir üslupla, yani anlatım tarzıyla yazılmıştı. Orada olaylar kopuk kopuk geçiyordu. Önceden Mukaddes Kitabı okuduğum için, bahsedilen olayların etraflıca nasıl olduğunu da biliyordum. Bu yüzden o bahsedilen olayların tümü gözümde hemen canlanıveriyordu. Kendi kendime ise, “bu kitaptan başka kitabı okumayan ve ona inanmayanlar bu olayları ve anlamlarını nasıl kavrayacaklar” diye de içimden geçiriyordum. Çünkü Müslümanlar Mukaddes Kitabı tanımazlar bile. Gerçi işleriyle Kuranı da tanımıyorlar ya, neyse. Çünkü onlara göre Mukaddes Kitap gâvurların kitabıdır! Ellerine bile almaktan çekinirler. Okullarda, din derslerinde, camilerde, yazı ve dergilerde hep bu doğrultuda bilgi almışlardır. “Müslüman’ım diyen kaç kişi Kuranı kendi dilinde okumuş, mümkünse de araştırmıştır?” sorusunu da hiç sormayalım daha iyi olur. Cevabı korkunçtur, çünkü hemen hemen hiç denecek kadar azdır.

Kuranı da Mukaddes Kitabı da okumadan önce, onlara karşı hiçbir şey hissetmiyordum. Daha doğrusu ne inanıyordum ne de inanmıyordum. Bilmediğim şeyler için ne konuşabilirdim ki? Şahitlerden ve Josef’ten öğrendiğim kadarıyla Kuran Allah sözü değildi. O insanlar ise Mukaddes Kitaba karşı bende iyi bir etki bırakmışlardı. Olabilirdi, Kuran Allah’tan değilse içimden, “doğru söylüyorlardır” diye geçiriyordum. Bunlar muhakkak araştırmış öğrenmişlerdir diye düşünüyordum. Öyleyse ben Kuranı neden okudum? Her şeyden ziyade bir şeyi çok iyi biliyordum. İlk olarak bu hakikati çevremdeki en yakınlarıma, sevdiklerime anlatacaktım. Onlar da annem, babam, karım, kardeşlerim ve de daha birçok tanıdıklarımın hepsi de Müslüman’dı. Onların bana olacak tepkilerini de tahmin edebiliyordum. İster inansınlar ister inanmasınlar, “İncil-Tevrat” dediğimde, “önce kendi kitabını okusaydın ya oğlum” diyeceklerdi. Kuranı da biraderimin yaptığı gibi, sadece karşı gelmek için bir kalkan olarak kullanacaklardı. Bu nedenlerden başka en önemli neden de kendimdim. Ben de olsam “sorarım” diyordum. İnsan içinde doğduğu büyüdüğü dini araştırmadan, cup diye başka bir dine atlar mıydı? Atlarsa da o kişi sırf kendini düşünen, akılsız biridir. Çünkü herkes ona “neden?” diye soracaktır. Yalnız neden sorusundan ziyade, o insanlara yardım etmek de önemli bir sebeptir. Kişi Allah ile arasında iyi bir bağlantı kurmak için uğraşıyorsa, insanları da sevmek zorunda olduğunu öğreniyor. Aslında bunlar hep samimi ve yürekten gelerek gerçeği bulmak için araştıran insanların özellikleri olmalıdır. Bu nedenler beni Kuranı okumaya zorladı. Zorladı derken, hiçbir nedenim de olmasaydı, bu kadar kitap okuduktan sonra, yüz milyonlarca insanın “inanıyorum” dediği kitabı okumamak da çok ayıp olurdu. Mukaddes Kitabı okumaya ben bu düşünceyle başlamıştım. Aynı düşünce Kuran için neden geçerli olmamalıydı?

Kitabımda Yehova Şahitlerinden çok bahsedeceğim. Asıl amacım onları kötülemekten ziyade, izledikleri yolda onları sadece bir örnek olarak göstermek olacak. Onların davranışları, tutumları, tepkileri, inanç biçimleri vs. kısacası, birçoklarının içinden sadece bir örnek olacaklar. Bana göre hiçbiri birbirinden pek farklı değil. Şahitler nasılsa Müslümanlar da öyle, Hıristiyanlar da Yahudiler de. Fark sadece o kişinin bu işi ne kadar çok ciddiye almasında. Benim inanç ve görüşlerime göre onlardaki ağır basan ruh da aynı kaynaktan. Ama bu kaynak Allah değil. Çünkü temelde hepsinin işleri birbirine benziyor. Ne yapıyorlarsa bunları Allah’ı sevdikleri için yapmıyorlar. Tanımıyorlar ki sevsinler! Tanımak istemiyorlar ki, acaba sevecekler mi sevmeyecekler mi bilsinler. Aradaki fark sanki renk ve zevk meselesi gibi olmuş. Bütün dinleri çeşitlerine göre renklendirin ve hoşunuza giden rengi seçin. O dinin içinde olan ise bu renklerdeki seçme hürriyetini dahi kullanamıyor; çünkü o renk kurdele ona doğuştan bağlanıyor. O da buna doğru mu yanlış mı diye hiç düşünmeden, araştırmadan ismi gibi sarılıp bağlanıyor.

Kişinin ilişkisi bir dine ya da o mezhebe karşı ne kadar yoğunsa, ona bir o kadar da bir şey ispatlamak, anlatmak, inandırmak zor, hatta imkânsız olur. İstediğiniz ispatları getirin. Ne kadar çok inandığı kitaptan ayetler gösterirseniz gösterin, yeteri kadar da mantıkla, örneklerle bunu ona anlatmaya çalışın, o kişi bunu ne dinler ne araştırır ne de okur. Çünkü o inancını sanki başka kişilerin vekâleti altına vermiştir. Bu durum aynı bir avukat tutmaya benzetilebilir. Avukat tutan kişi Avukatına vekâletname denilen bir belge verir. Bu o avukatı kendi adınıza yetkili kıldığınızı belirten bir sözleşmedir. Yoksa o avukat sizi kanunların önünde temsil edemeyecektir. Bundan sonra o avukat sizin adınıza ne derse ne yaparsa kabullenmiş oluyorsunuz demektir. İşte insanlar da Allah ile ilişkilerinde sanki bir avukat gibi kendilerine benzer insanları, dinleri, organizasyonları, mezhepleri, tarikatları tutuyorlar ve onları yetkilendiriyorlar. Davranış ve inançları: “Sizler bizim adımıza inanın, bizim adımıza iman edin, bizim adımıza bu kitapları açıklayın ve biz de siz ne derseniz yapacağız” demek anlamına geliyor. Fakat insan, her şeyi kendisine veren babasıyla olan ilişkisinde araya avukat sokar mı? O insanlar Allah ile ilişkilerinde hata yapmaktan korktukları için böyle yaptıklarını söylüyorlar. Avukat diye verdiğim örnek onun için çok yerinde. Avukat da kanunlar önünde hata yapmayalım diye tutulur. Olabilir, bir kişi böyle resmi bir yolla babasıyla ilişki kurabilir. Fakat o kişi de bundan sonra babasından ona aynı resmiyetle davranmasından fazla bir şey beklememesi gerekir. Dedim ya bütün bunlar sevgi noksanlığından kaynaklanıyor. Bir de böyle insanlar kendilerini kandırıp, “nasıl olsa bizlerin adına onlar hesap verecek” diyorlar. Evet, onlar kendi ve senin adına hesap verecek diyelim, peki bu seni kurtarıp günahsız mı yapacak? Sen onların dediklerini yapıp onlara itaat etmekle, onlar yaptırdı diye bütün o suçlardan arınmış mı olacaksın? Âdem ve Havva örneğinde, onlar ne kendilerini ne de çocuklarını bu gibi bir savunmayla kurtarabildiler mi?

Eskiden biri bana bunları böyle açıklasa inanmazdım, deli bu adam derdim, fakat insanlık aynen bu durumda. Bu konularla ilgili tarih kitaplarını açın okuyun. Binlerce sene o yöneticileri, papazları, hocaları, hahamları, organizasyonları falan insanların üzerlerine musallat olmuş gösterirler. Kısmen gerçek yanı varsa da aslında: “Sen bizim için her şeyi yapma yetkisine sahip ol” diyerek başlarına böyle insanları getirmeye onların kendileri çok heveslenmişlerdir. Başa getirdikleri insanlar da zamanla onların canlarına okumuştur. Bu konuların ayrıntılarına internette yayınladığım sayfaları da ekleyerek ilerde yine sık sık değineceğim.

Kuranı okumuş ama hepsini tabii ki anlamamıştım. Belki de Mukaddes Kitap gibi, hem çok şey aynı zamanda da hiç bir şey anlamamıştım. Fakat bu iki kitap hakkında da zihnimde bir resim kaldıysa, o da karşı gelecek bir şey bulamadığım oldu. Bir şey derken, ne Müslümanların Mukaddes Kitaba karşı söylediklerini buldum, ne de Hıristiyanların Kuran hakkındaki söylediklerini, ne de başka kötü bir şey. En önemlisi de bu kitap Müslümanların o çok önem vererek tuttukları bütün kuralları, kanunları ve bayramları da yazmıyordu. Anlamamış olabilirdim. Onlar yıllarca bu işle meşguldüler, “muhakkak da benden daha iyi biliyorlardır” diye düşünüyordum.

Çevremde bana en yakın olan benden bir buçuk yaş büyük erkek kardeşime bu konulardan bahsetmeye başladım. Hafta sonları bir araya geldiğimizde, bu kitapların ilginç kitaplar olduğunu söylüyor ve oradaki olayları ona hikâye ederek anlatıyordum. Bu konular muhakkak benim gibi onun için de değişik bir şeydi. Ancak kardeşim Allah’a falan inancı olmayan biriydi. Hiç de ilgisi olmamıştı. Ne çocukken ne de sonra, hiç onu dua ederken dahi görmemişimdir. Ablam için öyle diyemem. O benden üç yaş büyüktü. O inanan biriydi. Fakat ilerde onun gerçek Allah’a değil de birçokları gibi sadece kafasından, yüreğinden yarattığı bir Allah’a inandığını görecektim. Yirmi yıllık tecrübem içinde Allah’ı, Allah’ın kendini tanıttığı şekilde inanmak isteyen insana rastlamam, ya da onlar hakkında duymam ise, sayıları bir elin parmakları kadar bile olmayacaktı. İmanın da paranın da kimde olduğu belli değildir derler. Bu sözün de muhakkak doğru yanı vardır. Bizler insanız ve insanlara o gözle bakıyoruz. RAB ise insanları bambaşka gözle görüyor. Onun için bu sözlerimi sadece benim hislerim, görüşlerim, tecrübelerim olarak algılayın. Birçok konularda da yanılmış olmayı çok arzu ederim. Çünkü bu bahsi geçecek konular, acı, buruk, çirkin, korkunç şeyler; hatta bence ölümden dahi korkunç. Onun için bu kitapta okuyacağınız şeyler hakkında yanılıyor olmayı çok istemişimdir.

Biraderim benim bu anlattıklarımdan çok sıkılmaya başladı. “Başka konu falan yok mu?” diyordu. Kavga etmediğimiz zamanlar haricinde acaba ne konuşuyorduk diye düşündüm. Ne vardı bu konularda sanki. Bu konular vaktimizi bomboş olan şeylerle geçirmekten daha değerli değil miydi? Hem de bunlar onun hiç bilmediği, duymadığı şeylerdi. Bizzat kendisini de ilgilendiriyordu. Hiç kimsesi olmadığından hafta sonları mecburen, canı sıkılığında bana gelirdi. Hafta sonunu genelde bizle geçirir, pazar akşamı da kavga ederek giderdi. Genelde hep böyle oluyordu. Cuma günü yine iyi olur, pazar günü işi bitti mi giderken yine bir kavga-lanet. Mukaddes Kitap, Kuran ve bu konular hepsinden farklıydı. Ben de insanlar hakkında içimden “hiç kimse kötü olamaz, ancak bilmiyorlar onun için kötülük yapıyorlar” diye inanıyordum. “Benim bu kardeşim de bilirse, muhakkak iyi olur, iyiliği öğrenir ve sever, çünkü bunları insan değil Allah istiyor” diye kesin bir inancım vardı. Artık onun yaptığı şeylere karşı kafamı bozmuyordum. Çocukluktan beri kardeşler arasındaki ilişkimiz hep kavga, çekişmeyle geçmişti. Bundan sonra ben bir değişiklik yapayım, belki onlar da etkilenirler diye, çok müsamaha göstermeye başladım. Hemen parlayıp, öfkelenmektense, sakin, yumuşak biri olmaya uğraşıyordum. Yalnız akraba olduğum kişilere değil, herkese karşı bu ölçülere sahip olmaya uğraşmalıydım. Bazen hiç de kolay olmuyordu. Bu değişikliği görenler ise bana daha da bir kabarmaya başlamışlardı. En çok da bana bunu yapan kardeş dediğim insandı.

Yine bir gün bana telefon etti. “Yahu bu adamlar bizi dinimizden döndürmek için Türkçe de öğrenmişler” diyordu. Heyecanlı ve aynı zamanda da alaycı bir sesle. “Hem de bizim gibi gencecik çocuklar” diyor, “ama bunlar Kurana inanmıyor ki” diye de ekliyordu. Sanki kendi inanıyordu! Ben: “Onları içeri al da bir dinle” dedim. O ise: “Benim şimdi vaktim yok ama şu gün gelin” dedim, “tam o gün de bulamasınlar diye evden gideceğim” diyordu. Ben adeta yalvarıyordum, “yapma, bir dinle” diye. Başka ne işi vardı ki. Altı yedi metrekarelik bir odada kalıp, bütün kazancını ve de bir o kadar daha borç alarak zevkine, arabasına harcıyordu. “Sen de gelirsen dinlerim” dedi. Tam o zaman da hava karlı kış, aramız da 50 km. uzaklıkta. İstemesem de “peki gelirim” dedim. Tam o gün onun odasında bekliyorduk ki zil çaldı. En üst katta oturduğundan, biri geldiğinde haliyle o kişinin yukarıya çıkması için bir müddet geçiyordu. Ben de görünce hayret ettim. Yirmi, yirmi bir yaşlarında iki Alman genç Türkçe konuşuyordu. Ben böyle bir şeyi ilk defa görmüştüm. Eniştemiz Almandı ama yirmi sene sonra dahi hâlâ Türkçe bir cümle bile kurduğunu görmemiştim. Ancak ara sıra belli kelimeler söylerdi. Ayrıca Almanlar hemen hemen hiçbir konuda Türkçe en küçücük bir fayda olacak şeye zahmet vermek istemediler. O Almanya’ya ilk gelen Türkler, konservelerin üzerinde inek resmi var diye köpek mamalarını alıp yemişler. Sonra sonra o konservelerin üzerine köpek resmi yapılmış. Bu gencecik çocuklar ise Almanya gibi bir yerde kapı kapı inandıkları şeyi ilan etmek için dolaşıyorlardı. Bunun için de Türkçe öğrenmişlerdi. Hangi Alman böyle bir şey yapardı ya da yapmıştı! Şahitlerin bu gayretlerinden ben çok etkilendim. Konuşmaya başladık. Birinin şivesi çok kötüydü ama tanıdıkça anlaşılıyordu. Öbürünün konuşmasından Alman olduğu neredeyse hiç anlaşılmıyordu. Biz onları çok sıcak karşıladık, onlar da bu havaya uyduğundan aramızda güzel bir atmosfer oldu. Odada tek bir yataktan başka bir şey yoktu, bu yüzden ben ve biraderim yere oturduk. Konuşma karşılıklı tanışma sorularıyla geçti. Bizim merakımız onlarınkinden büyüktü ki, onlara biz sorular soruyorduk. Nasıl Türkçe öğrendiklerini, neden Türkçe de başka bir dil değil gibi. Onlar da anlatıyorlardı. Ben hep onların Allaha ait konulara girmelerini bekledim. Öyle de böyle de konuya girdik. Bizimki hemen “Kuran” dedi. Amacı sadece karşı gelmekti. Çünkü kendisini tanımasam! Müslüman’ım diye geçinenlerin içinde bu yola başvurmayan hemen hemen kimse yok gibidir. Bence onların amacı soru sormak, öğrenmek değil, karşı gelmekti. Ben de karşı gelmiştim ama başka şekilde ve amaçla. Herkes kendisine göre saçma da olsa birkaç soru soruyor. Aldığı cevap ise onu ya iyi yönde etkiliyor ya da öfkelendiriyor. Ben çantamdaki Kuranı çıkardım. Amacım her iki kitabında aynı şeyleri yazdığını göstermeye çalışmaktı. Fakat o şivesi kötü olan çocuğun bendeki Kuranı görünce, yüzünün buruştuğunu da gördüm.

Biz o küçücük odada sanırım bir iki saat konuştuk. Daha sonra hemen bitişik binada pizzacı vardı, oraya gittik. Ben hiçbir şey yemek istemedim, ancak bir içecek ısmarladım. O zamanlar da hâlâ sigara içiyordum. Ben sigarayı yakınca onlara da verdim. Şahitleri sadece bana gelen o ihtiyar karı kocadan tanıyıp, onların sigara içmeyi günah olarak inandıklarını da biliyordum. O zamanki eğitimimize göre kibarlık olsun diye yine de verdim. Onlar ise “biz sigara hiç kullanmayız, Allah böyle şeylerden hoşlanmıyor” dediler. O sıralarda kardeşim de sigarayı bırakmıştı. O bir bırakır bir başlardı. Bazen bir sene hiç içmez sonra yine başlardı. Sık sık olduğu için artık alışmıştık. Yalnız kendi ne yapıyorsa herkesin de öyle yapmasını ister. O sigarayı bıraktıysa, sen de bırakmalısın! Tam bu olayda da benim sigara içmemi konu yaptı ve onların yanında alaylı şekilde bana taş atıyordu. Onlar da kendilerini o havaya kaptırıp, onun tarafında duruş aldılar. Bunlara rağmen Şahitlerin sigara konusundaki söyledikleri doğruydu. Fakat onların bana karşı olmaları, benim biraderin çok hoşuna gitmişti. Çocukluğumuzdan beri beni kötülemeyi çok severdi. Dediğim gibi hiç kimsesi de olmadığından, genelde benim arkadaşlarımı arkadaş edinir, sonra da onun yüzünden onlardan ayrılmak zorunda kalırdım. Ya da daima benim bir düşmanım gibi beni arkamdan kötülerdi. Dikkat ettiğimde ise aslında o bunu herkes için yapıyordu. Sadece benim için değildi. Fakat bazen çok sinsice ve de kötü niyetle yaptığını da görüyordum. Yani bir insan o anlık öfkeyle konuşur, atar tutar, öfkenin etkisiyle de olsa bunlar içten gelen konuşmalardır. Fakat bundaki yakıt eğer öfkeyse, o yakıt hiç bitmiyordu! Ben onu umursamadım, çünkü biraderimi tanıyordum! Fakat öbürlerinin yaptıklarına ise dikkat ediyordum. İlk bakışta onlar bana değil ona sempati duymuşlardı, hem ayrıca benim elimde Kuranı da görmüşlerdi. Bir de yaradılış olarak o benden sakin, ikiyüzlü bir yapıya sahipti. Bu da onu bence yumuşak gibi gösteriyordu. Ben bu duruma çok sevindim tabii. Kendi kendime: “Aman o öğrensin, bir başlasın da nasıl olursa olsun” diyordum. Pizzacıdan sonra da 50 kilometre uzaklıktaki benim eve gittik. Gece yarısına kadar oturduk. Derin ruhi konular pek yoktu. Birinin ismi Bernd şivesi kötü olanınki Schmid. Schmid yanılmıyorsam o zamanlar 19-20 yaşlarındaydı. Dış görünüşü Türk’e çok benziyordu. Bu da bence onun en büyük problemiydi. Bernd ondan herhalde iki yaş büyüktü. Bernd sakin, yumuşak huylu biriydi. Herkesin onun yanında rahatlık duyacağı biri dersem, herhalde hata yapmamış olurum. Bence aşırı olduğu zaman, bu da insanın kendine büyük bir tuzak olabiliyor. O zamanlar bu arkadaşla olacak beraberliğimizin bir sürü engellere, yasaklara rağmen bugüne kadar süreceğini hiç düşünmemiştim. Parayı ve parayla ilgili şeylerde menfaatini çok sevmesine rağmen, sakin ve yumuşak huyu onun bu kötü özelliklerini örtüyordu. Ben onların hep iyi yanlarını görmeye çalıştım. Zaman zaman kendi menfaatleri için onların hatalarını yüzlerine karşı söylediysem de, ne onlar değişti ne de ben.

Gece yarısı ayrılmadan önce, Türkçe konuşulan toplantıların da olduğunu söylediler. Bizim oraya gelmemizi istiyorlardı. Bu durum ilgimizi çekmişti. Çünkü din denildi mi, hep yaşlı insanlar geliyordu aklımıza. Böyle genç bizim yaşımızdaki insanların görünüşte bile de olsa Allah’a değer vermeleri, her gün sokakta rastlanılan bir olay değildi. Beni öbür gelenler de kendi dilinde, yani Almanca yapılan toplantılara çok davet etmişlerdi, ama ben gitmek istememiştim. Ayıp olmasın diye bir kere gittim. Toplantılarında doğal olarak onlara yakın olan insanlar da kendi yaşlarındaydı. Gençler de vardı, toplantıya anne babalarıyla gelmişlerdi. Bir de benim için onlar yabancı insanlardı. Ya da ben o havayı algıladım. Fakat konuşulan şeyler falan benim o kadar ilgimi çekmemişti. Kendi dilimde değildi, anlamak için önce düşünmem gerekiyordu. Bu arada da öbür sözleri kaçırıyordum. Çünkü bu konular insanın yüreğine gitmeliydi. Basit yüzeysel şeyler değildi ki düşünmeden anlayasın. Elma armut denildiği zaman hemen gözümde canlandırırım, düşünmeme hiç gerek yoktur. Fakat bu konular elma armut gibi basit değildi. Hem biz yıllarca Almanya’da yaşamış olsak da kullanılan bu dil güncel hayatta hemen hemen hiç kullanılmıyordu. Yani bizim için yeni bir dil gibiydi. Bu yüzden “Türkçe toplantı da var” denilince ilgilendik. Fakat en önemli neden Bernd ve Schmid’di. Yoksa gidiş geliş ta 200 kilometre uzaklıkta olan o toplantıya pazar günü sabahın köründe gitmezdik. Ayrıca onların bir andaki arkadaşlığı hoşumuza gitmişti. Hâlbuki onlar bizlere yaptıkları bu ziyaretler için rapor verip, bütün bunları görev-vazife anlayışıyla yapıyorlarmış! Benim için işin içinde Allah olacağından dolayı oraya gitmek çok önemliydi.

Ben bu ilk buluşmamızdaki beraberlikten kendi adıma etkilenmiştim. Örneğin, sigara içme konusu. Onlar bu durumu benim biraderden etkilenerek alay eder gibi yaptılarsa da haklıydılar. Kimsenin beni düşündüğünü zaten sanmıyordum. Karşı gelinen ya da alay bile olsa, ama alay edilen konu doğruydu. Bu durum beni de zaten rahatsız ediyordu. Sigara kokmasın diye oturma odasında ve de evin birçok yerlerinde hiç içmezdim. Ya bodruma inip bahçeye çıkıp orada, ya da mutfakta içerdim. Orada bir sobamız vardı, sigaranın ucunu onun deliğine tutunca bütün dumanı içine çekiyordu. Bu durumu görenler: “Seninkisi sigara içmek değil, işkence” diye benimle gülüşürlerdi. Sigaranın kokusu da sonradan rahatsızlık vericiydi. Bir de bazen elimde sigara varken bile Allah’a dua ettiğimi bilirim. Allah’a dua derken, O’nunla konuşurdum dersem daha doğru olacak.

Dua ederken özel bir pozisyona girmemiz zaten gerekmiyor. Müslümanların, Hıristiyanların hatta Yahudilerin yaptıkları dua etme şekilleri Allah’ın emri değil, olsa olsa ancak kendilerinin düzeni. Toplu yerlerde ibadet etmekte bir düzen sağlamak için desem, o zaman neden evde de onlar o şekilde ibadet ediyorlar? Onların içlerinden geldiği için bu böyle desem, buna da inanmak imkânsız. Mukaddes Yazılarda Kuran dâhil, ibadet şeklinde kesin bir kural yok. Secdeye eğilmek diye yazan ayetteki kasıt, saygı anlamında. Namazın tarifi falan değil. Salât, yüceltmek demek; “Salâta kıyam etmek” ise, “ibadete, Allah’ı yüceltmeye kalkmak” anlamına geliyor. Yine belirtiyorum, ibadet şeklinin kesin kuralları yok. Eğer ille de bir kural arıyorsak, o da Allah’a sevgi ve saygı dolu bütün bir yürekle yaklaşıp, bu işi bedenden ziyade samimi bir ruhla yapmak. Allah’ın ibadet diye insanlardan beklediği bu. Bu konuda Müslümanlar gibi Yahudiler de eski yasadan kaynaklanan bilgiyle belli bir yerde ve şekille Allah’a tapınmayı savunduğundan, öyle inanan bir kadına İsa Mesih şöyle cevap veriyor (ki bazı kurallar ancak İsa gelene kadar geçerliydi):

“…Fakat gerçekten tapınanların Babaya ruhta ve hakikatte tapınacakları saat geliyor ve şimdidir; çünkü Baba kendine böyle tapınanları arar. Allah ruhtur ve O’na tapınanların ruhta ve hakikatte tapınmaları gerekir” derİncil-Yuhanna 4:19-26 de.

Hakiki ibadet şekli işte bu. İnsan ruhundan, içinden gelen sözlerle Allah’ın önüne gelmeli, anlamadığı sözlerle değil. Hâlbuki sadece bu ibadet kuralları hakkında Müslüman âleminin “namaz ve dua” adları altında Kurandan iki üç misli kalın kuralcı kitapları vardır. Oralarda yazan hiçbir kuralı da Kuranın ayetleriyle bağdaştıramazlar. Kuranı kendi dilinde hiç okumamış ve okumaya da teşvik edilmemiş o çocuklara, kalın ciltli, içinde kara çizgili figürlerle, şekillerine kadar belirledikleri kurallarla, namazın nasıl kılındığını öğretirler. Kısacası Allah’a nasıl ibadet edilir konusunda kafalarından uydurdukları, bitmez tükenmez o anlamsız katı kuralları, yıllar boyunca yılmadan yorulmadan o küçücük beyinlerin içine sokmaya çalışmışlardır. Bazıları çocuklarını 7 yaşında o camilere, Kuran kurslarına diye gönderip, askerlik çağına kadar da oralardan eğitim almasını beklerler. Onların da oralarda aldığı eğitim, hemen hemen sadece bu kuralları öğrenmektir. O çocuklar aptes alırken, acaba hangi eliyle önce neresini tutacaktır! Acaba aptesli mi, yoksa aptesti bozuldu mu? Denize girerse yüzmekle oruç bozulur mu? On, on iki veya on altı yaşındaki çocuklara öğretilenler bunlar. Bunlar uğrunda o çocukların yedikleri dayaklar, aldıkları cezalar da hariç. Bu sadece namazın bedensel kuralları, bir de bu işin Arapça okunacak, anlamadığı, hiçbir zaman da anlayamayacağı duaları var. Daha da ilerler ise anadili gibi Arapça öğrenecek ki Kuranı okuyabilsin! Sonrada benim gibi biri kalkıp “Allah sevgisinden” bahsedecek! Okuyan da içinden: “Bu iş bu kadar basit mi, biz daha bütün gençliğimizde namaz nasıl kılınır kitabını hatasız bitiremedik” diye geçirmez mi? Müslümanlıkta daha çocukken Allah tanıtılmaya ve sıkıysa o tanıtılan Allah’ı da sevdirmeye bu teşviklerle başlanıyor.

Siz bu yazılanları okuyup da bu insanların cahil mi olduğunu düşünüyorsunuz? “Bu kafasızlık sadece bizim memleketimizde mi var” diyorsunuz? Gelin de Amerika’daki, Avrupa’daki dindarları görün. Bu kitapta hiç durmadan, sık sık Yehova şahitlerinden, sayıca en büyük Hıristiyanlık dinlerinden de bahsedeceğim. Onlara da mı “cahil” diyeceksiniz? Akıllılar mı cahiller mi bilmiyorum, fakat dünyayı yönettiklerine göre ne yaptıklarını çok iyi biliyorlar. Hem bütün bu dinlerin amacı acaba gerçekten de Allah’ı mı sevdirmek? Acaba onlar harıl harıl bunun için mi çalışıyorlar? Ne için çalıştıklarına hemen karar vermeden, gelin İsa Mesih’in dediği gibi onların meyvelerine bakalım. (Matta 7:15-23) Yeryüzünde Allah’ı tanıyıp da gerçekten seven ve bu sevgiyi hisseden kaç kişi var? Fakat dinlerden, dincilerden ve maalesef de onların vasıtasıyla nefretle Allah’tan uzaklaşmış kaç milyar insan var? Sizce bunlar hangi konuda başarılı olmuşlar? Allah’ı sevdirmekte mi, yoksa O’ndan koparıp nefret ettirmekte mi? Hangisinde başarılı oldular ise, işte bu onların meyveleridir ve başarmaya uğraştıkları şeydir. Hem dinler hakkında otomatik olarak nüfus kâğıtlarında, istatistiklerde geçen sayısal çoğunluklar sevginin bir ispatı değildir.

Gelelim yine ibadet konusuna, ibadetteki eğilmeye. İnsanlar kralların da önünde secdeye eğilmişler. Tekvin 18:2 de İbrahim peygamber davet ettiği, hiç tanımadığı adamların da önünde yere kadar eğildi diye geçiyor. Çinlilerde, Japonlarda, uzak doğuda hâlâ insanların önünde eğilmek bir saygı gösterisidir. Bizlerde de durum pek farklı değildir. Allah’ın önünde de tabii eğilinir. Hem de asıl O’nun önünde eğilinir. Fakat bu bizim saygımızı gösteriyor, ibadetin ille de belli bir şekli olması gerektiğini değil. İncillerin bazı tercümelerinde «İsa’nın önünde tapındı» diye geçen ayetlerin aslı «secde kıldı, eğildi» demektir. İlk İncil Yunanca olarak kaleme alındığından dolayı, Yunancada secde etmek ile tapınmak kelimeleri eş anlamlarda anlaşıldığından, bazı tercümeler Hıristiyanlığın da o saçma üçlük öğretisini desteklemek amacıyla bu kelimeyi, “tapınma” şeklinde tercüme etmişler. Hâlbuki İsa kimseyi kendisine taptırtmadı, tam tersine, tapınılması gereken biri var ise onun Allah olduğunu vurgulayıp, yaşantısında da bunu her zaman gösterdi. (Matta 26:38-44 Yuhanna 20:17) Kısacası secde etmek ile tapınmak aynı şeyler değildir. Aynı bir beden duruşu alınıyorsa da bu iş aynı bir yürek tutumuyla yapılmaz. Ben çok insanın önünde saygıdan ötürü eğilirsem de bunu aynı Allah’ın önünde yaptığım bir yürek tutumuyla hiçbir insanın önünde yapmam. Onun için de ibadette beden şeklimizin önemi yok. Çok daha önemli olanı Allah’a karşı duyduğumuz yürekten gelen sevgi ve saygıdır. Bu da ille dış görünüşten belli olmaz. İnsan otururken, yürürken, yatarken, yemek yerken, çalışırken ve de daha başka saymadığım her durumda Allah ile konuşur ve dua edebilir. Bunun yanında tabii ki sakin kapalı bir odada, saygılı bir duruşla da Allah’a ibadet edilir, toplu bir yerde de. Bunlarla anlatmak istediğim, Allah’a yaklaşmanın kesin bir bedensel kuralı ve yeri olmadığıdır. Yine dediğim gibi ille de bir kural koymak istiyorsak o da sevgi, saygı ve Allah’ın isteklerini yaparak O’nu yüceltmektir. Bunlar da dış görünüşten alınan şekillerle hemen o anda belli olmaz.

Neyse, konudan konuya uçmadan anlatmaya devam edeyim. Evet, Allah’a her fırsatta konuşarak, O’na yüreğimi açardım. İşte bazen bu durumu elimde sigara da varken yapınca, sıkılmaya başlamıştım. Yalnız saygısızlık anlamından da değil. Mesela yemek yerken içimden Allah ile konuşmak beni rahatsız etmezdi. Fakat sigara içmek Allah’ın bence de istemediği bir şeydi. Kim çocuğunu -kaç yaşına gelirse gelsin- onun sigaraya bağımlı olmasını ister? Normal insanlardan bahsediyorum. Artık paketlerin üzerinde dahi açıkça, “sigara öldürür” diye yazmaya başladılar. Allah bizim kendimizi bu şekilde ölüme itmemizi hiçbir zaman “ister” diyemiyorum. Şahitlerin haksız, yanlış birçok tarafları vardır, ama bu sigara konusunda onlara hak veriyorum. Fakat onlar bu konuda tek din değiller. Mormonlar (bu da bir din), sigara bir yana, onlar hatta siyah çay ya da kahve içmeyi dahi günah olarak algılıyorlar. Bununla da siyah çayın, kahvenin insan sağlığına zararlı olduğunu belirtmek istiyorlar. Bazı yiyecek ve içeceklerden kaçınanlar sadece Şahitler değil, daha fanatikleri bile var, onu vurgulamak istiyorum. Evet, sigarayı bırakmalıydım. Sırf kendimi düşündüğüm için değil, önce bunu Allah’ı sevdiğim için yapmalıydım.

İlk karım çok sigara içerdi. Bir keresinde “beni seviyor musun?” demiştim. “Evet” demişti. “Peki, bu sigaradan daha mı çok seviyorsun” deyince, durumu anlayıp, “saçmalama, onla bunun ne ilgisi var” diyerek konuyu savuşturmaya kalkmıştı. Bırakmasını, ya da hiç olmazsa azaltmasını istiyordum. O bitmek bilmeyen ekşi kokulu Maltepe sigaralarından içerdi. Bu da neredeyse günde bir, hatta iki paket bile olurdu. Benim de aklıma karıma sorduğum bu soru gelmişti. Demek ki eğer ben de sigarayı bırakamıyorsam, -kendi mantığıma göre- sigarayı Allah’tan daha çok seviyordum. Öyle ya, aynı mantıkla ben bunu karıma sormuştum. Hâlbuki ben genelde günde beş altı sigara içerdim, onu da nikotin ve katran tutan ağızlıklarla. O ağızlıklar şimdiki gibi değildi. İspirtoyla kendim içini açarak temizliyordum. Askere bile giderken ağızlığı ve temizlemek için gerekli olan malzemelerini yanımda götürmüştüm. Bazen dolup da o nikotin ağzınıza bir geldi mi, ne iğrenç bir acılıkta tadı vardır bilmem bilir misiniz? Ağızlıkla içmiş olanlar bilir. O damla kadar büyüklükte bile değildir, ancak zerre kadar az olduğu halde korkunç iğrençtir. İşte ciğerlerimize bunu çekiyoruz! Bir damla nikotinin ise bir tavşanı öldürdüğünü belki de duymuşsunuzdur.

Sigara kokulu kadınla beraber olmak çirkindi. Karımın sigarayı bırakmasıyla ilgili konuda bir yerde ben kendimi de düşünmüştüm. Oysa Allah sadece bizim iyiliğimizi düşünüyor. Sigarayı bırakmam acılı ve zor oldu. Çok büyük bir sıkıntımda Allah’a yalvarırken, bir ses sanki vicdanımdan şu sözleri söyledi: “Sen uğrunda daha sigarayı bile feda edemediğin Allah’tan mı şimdi yardım istiyorsun?” O gün söz verdim ve sigarayı bıraktım. Hâlâ, aradan 24 sene geçti, hiçbir tane bile içmedim. Bazen rüyalarımda sigara içtiğimi görürüm. Korkuyla uyanırım da rüya olduğunu anlayınca sevinirim.

O zamanlar Allah’a: “Sigarayı bırakacağım” diye söz vermiştim, ama ancak bir hafta iki hafta dişimi zor sıktım. İçimden tekrar sigara içmeyi geçiriyordum. Hatta kendimi kandırıp: “Ancak söz verdim, yemin etmedim ki” diyordum. Fakat o zamanlar Şahitlerin toplantılarına gitmem bu konuda bana çok fayda sağlamıştı. Ben tam bunları düşünürken, o pazar günkü konuşmacı “söz vermenin önemi” üzerinde bir konuşma verdi. “Allah söz verip de tutmayan kişinin canını arıyor” diye ayetlerle yerinden gösterdi. Allah için söz vermek çok önemliydi. Yemin etmek ile aslında aynı anlamdaydı. Yemin, Allah adıyla yapılıyor, söz ise sadece insanlar arasında kullanılan bir şey gibi gözüküyor. Fakat her ikisinde de insan tutmadığı zaman açıkça yalancı oluyor ki, bu da Allah’ın nefret ettiği bir şey. Yaptığımız birçok hatalar, günahlar var, fakat bildiğimiz kadarını kasten uygulamıyor, tam tersini yapıyorsak, bedelini de muhakkak ödemeliyiz. Genelde de bu bedel çok ağır oluyor. Dinlediğim o konuşmadan, sigara konusunda ve buna bağlı Allah’a verdiğim söz konusunda ben de artık yeterli bilgiye sahiptim. Ben hâlâ bu konuşmayı sanki sadece benim için verilmişti diye görürüm. Bütün konuşma boyunca dinlediğim şeyler ve Mukaddes Kitaptan okuduğum ispatlarla sigara içmeyi artık aklımdan iyice silmem gerektiğini öğrendim. Çünkü ben de söz vermiştim. Konuşmayı veren kişi sıradan biriydi. İleriki yıllarda acaba o konuşmacının kabiliyeti mi beni etkilemişti diye kongrelerde falan kendisine dikkat ettim. Hayır, tam tersine, hiç de öyle yetenekli bir konuşmacı falan değildi. Fakat bu konuyla ilgili gösterdiği ayetler ve savunduğu düşünce doğruydu. Beni etkileyen de bunlar olmuştu. İlerde yetenek sahibi konuşmacılar da tanıyacaktım. Ne kadar etkili olurlarsa olsunlar, kişi kendini değiştirmeye kararlı değilse, dinleyen kişi için o konuşmacı sanki iyi bir şarkıcı gibi oluyor. Kısacası insan o sözlere yüreğinde yer vermiyor ise, etkisi de sıfır oluyor. (Hezekiel 33:31-32) Demek ki ben konuşmacıdan ziyade o sözlerden etkilenmiştim. Ayrıca bu sigara konusu hiç Kutsal Kitaplarda da geçmez. Açıkça “sigara içmeyin” demez. O zamanlar zaten sigara yokmuş ki, desin. Fakat bir prensip var, o da 2.Korintoslular 7:1’de: “Bedenini ve ruhunu temiz tut” der. Sigaranın insan bedenini temiz tuttuğu ise kesinlikle söylenemez. Bunun gibi bozuk bir yiyecek de yemek ve yedirmek doğru değildir. Çaresizlikler müstesna, ama gereksiz yere, tembellikten ötürü, ya da cimrilik etmek için bozulmuş bir eti yemek de satmak da sigara, esrar, eroin içmek gibidir. Ya da insanlara pislik içinde hazırlanan yiyecekleri de sunmak aynı şeydir. Bu saydıklarımın ancak dozları, etkileri farklıdır. Bir bisiklet çalan da araba çalan da hırsızdır. Araba daha değerli olduğu için o kişi ne daha çok ne de o bisikleti çalan daha az hırsızdır. Ancak o kişilerin kanun önünde ödeyecekleri cezanın bedeli maddesel bakımdan farklıdır. Fakat bu onları hırsız olmaktan kurtarmaz. Çünkü hırsızlık, miktarı ve değeri ne olursa olsun Allah’ın prensiplerine uymaz. Nasıl ki titiz, bedenini temiz tutmaya çalışan birinin sigara içmesiyle, bu titizliğinin ve temizliğinin bir anlamı kalmayacağı gibi.

Aslında bu sigaranın sağlık problemleri yanında, kokusu da beni rahatsız etmiyor muydu? Yalnız sigara kokusu değil, yemek yaparken de tencereye kapak kapamışsam ki, koku çıkmasın diye kapardım. Yemeğe bakmam gerektiğinde ise, tencere-tavayı camdan dışarıya sokağa doğru tutar, kapağını öyle açardım. Koca bir duman bulutu çıkınca, hep çocuk gibi sevinirdim. “Oh! Yoksa bu yağlı buhar dumanı odanın içine yayılacaktı, leş gibi kokacaktık” diye. İlerde havalandırmalar aldık, koku dışarı gitsin diye bacaya bağladık, ama yine de tam olmuyor. Çok pahalıları, güçlü motorlu olanları varmış. Bence yüzde yüz koku gitmese de insan çok aza indirebiliyor. Neredeyse yirmi beş yıldır evli olduğum karım ise bu durumlara hâlâ hiç dikkat etmez. Kapın kapalı banyoya gir, o yemek yapıyorsa kokusundan anlarsın. Bu gibi koku rahatsızlıklarını her insan aynı şekilde algılamıyor demek istiyorum. Beni sigaradan uzaklaştıran en büyük neden söz vermem olmasına rağmen, tabiatıyla sigaradan nasıl iğrendiğimi de dile getirmeye çalıştım.

Kış günlerinde, o büyük dört beş katlı yürüyen merdivenli mağazalarda, bazı insanların yanımdan geçerken üstlerindeki yemek kokusunu duyardım. Bazı Türklerin üstü genelde yağ ve sigara kokardı. Çok soğuk kış aylarında, hatta çok kişinin üstü böyle kokuyordu. Hava soğuk diye havalandırmıyorlar. Bir de Türkler çoğunlukla yemekleri evde yaptıkları için bu problem oluyor. Almanlar evde pek tencere tava şeklinde yemek yapmıyorlar. Hele bir de karı koca çalışıyorlarsa. Onlar genelde salam, sosis, ya da hazır şeyler yiyiyorlar. Bir de döner neredeyse her köye kadar geldiğinden, ya döner, tavuk, pizza alıp o yemek problemini de hallediyorlar. Eskiden kalmalar, ekşi lahana denilen Almanların milli yemeğini evinde kokutmazsa o zaten Alman değildir. Gençler hep işin kolayına gidiyorlar. Genelde hepsi evlerine çok pahalı mutfaklar alır, ama iş çıkacak diye korkudan birine kahve bile yapamazlar. Bu durumdan Türkler de etkilenmedi denemez. Bu hiçbir şey yapmama durumu burada yetişen yeni kuşağın da işine geldi. Onların o misafirperverliği de bu şekilde suya düştü. Aslında bu insanın içinde olmalı. Cömertlik, fedakârlık, sevmek bunlar zorla olursa, kalite bozulur. Aynı zamanda mutsuzluk verir, hem de nefrete dönüşür. Bu Türkiye’de yaşarken de böyleydi. O insanlar misafirperverliği zorla, toplum korkusundan, dedikodudan korktukları için yapıyorlardı. Kaç kişi bunu içinden gelerek, severek, mutluluk duyarak yapıyor? Ne yapacaklarsa insanlar karşısındakine bakarak yapıyorlar. Onlara göre misafir değerli biriyse, kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez kuralı geçerli. Bunun böyle olduğunun çok kişi de farkındadır. Bu yüzden de birine çok misafirperver bir şekilde değer mi verdiniz; o kişi izzeti kendi üzerine alır ve içinden “bak ben ne kadar değerli biriymişim ki bunlar bana böyle davranıyor” diye geçirir. İnsanlar o kadar bozulmuş, vicdanları o kadar dağlanmış ki; kendilerine ya hiç değer verilmez, rasgele veren biri de olduğu zaman izzeti o değer verene değil de yine kendi üzerine alır. Onlara göre her şey menfaate dayalıdır. Almanların ise durup dururken birinin ona iyi davranışı karşısında ödü kopar. Ay bu benden ne isteyecek diye rahatsız olur. Borçlu kalmasın diye de kendisine göre hemen karşılığı olacak bir şey vermeye bakar, bir içki, çikolata falan gibi. Artık sen ona ne verdiysen, ya da ne yaptıysan o değerde olmasını tartarak. İnsanların birbirlerine bir şeyler vermesi, takdirini minnetini göstermesi tabii ki iyidir. Fakat bunun böyle bir yürek tutumuyla olup olmadığını zamanla hemen anlarsınız. O kişiyi hemen hemen hiç görmediğiniz gibi, bir de arada sanki buzlar vardır. Anlarsın ki senin yapmış olduğun ne olursa olsun, aslında verdiği şeyle sanki “al ve ağzın kapansın, sana da benim hiçbir borcum falan yok” demek istiyordur. Bunlar gururlu, adil Almanlar! Bir de yüzsüzleri vardır ki, onlar aynı bir nalıncı keseri gibidir. Senin cömert olduğunu sezdi mi, senden aldığı her şeyde bir de sana iyilik yapıyormuş gibi bir pozisyona girer. Yani sana selam vermesi bile kendisine göre büyük bir lütuf, bir hediyedir! Bu yüzden bizim Türkler hani bazen onların bir popolarını yalamadığımız kalmıştır. Onlar da bu o Türklerin yaptıkları her içten gelen şeye kendilerini katlanmak zorunda hisseder gibi göstermişlerdir. Yani adam helva mı veriyor al ye diye, bir de ısrar mı etti, Alman da onu zar zor yutuyor gibi olur. Bazen de haklılar bu anlamsız ısrardan sıkıntı duymaya. Bunlar her iki kültür için de geçerli problemler. Türk helva verir, onu memnun etsin diye şarap da verir. Arkadan da güler yüzünü gördü mü, muhakkak bir derdiyle geri gelir! Bitmez tükenmez dertlerle. İnsan bir toplumu kötülemeye kalktı mı, eğer tarafsız ise her iki tarafın da birçok eksiklikleri olduğunu görüyor. Rengi ve şekli değişik olabilir. Fakat genelde hemen iyi ve güler yüzle davranan birinden Almanlar korkar. Ben de dur bakalım ne çıkacak diye korkarım. Fakat bizzat ben bu durumları bildiğimden, böyle duygularıma yenilmemeye çalışmışımdır. Allah da zaman zaman duygularımıza, hislerimize göre davranmamızın çok yanlış olduğunu veya olabileceğini zaten vurguluyor. (Yeremya 17:9)

İnsanlar hep birbirlerini kötülerler. Belki de en kolay şey budur. Hiç tanımadığın bir kişi hakkında kötü olduğunu söyle, bu onun üzerinde muhakkak tutar. Fakat bu senin şıp diye her şeyi uzaktan anlayan biri olduğun anlamına da gelmez. Evet, insanlık hatalı, kusurlu ve de kötü olabilir. Bu yüzden de senin o kişi hakkındaki görüşlerin üç aşağı beş yukarı falcı kadınlar gibi tutuyor da olabilir. Fakat kişilere hep nasıl açığı var diye bir gözle bakana kadar, nasıl iyi yanları var diye neden bakılmaz? Bir insanın iyi özelliğini bulmak zordur, fakat zor olan şeyler mutluluk verir. Yıkmak çok kolaydır, fakat yapmak; zor olan yapmaktır. Bir köprü yapımında binlerce işçi, mühendis, araç gereç çalışır ve de bitirmek yıllar sürer. Fakat onu yıkmak için bazen bir kişi dahi yeterlidir. Bombaları yerleştireceği yerlere yerleştirip yıkması o kişinin birkaç saatini bile almaz. Bazen yok etmek için bir düğmeye basmak bile yeterli olur. Yapıcı olmak, bina etmek zordur, ama güzeldir; yıkmak ise kolay ve çirkindir. İnsan ilişkilerinin böyle yıkıcı bir hale gelmesi için çok uğraş verilen bir zamanda yaşıyoruz. Yıllarca olan insan ilişkileri ve dostluklar da aynen bu benzetmedeki köprü yapımı ve yıkımı gibidir. Yıllar, hatta bir ömür boyu iyi olan ilişkiler bir anda yok olup gidiverir. O iki tarafında birbirlerine karşı göstermiş oldukları fedakârlıkları, dostlukları, güzel sözleri, sevgileri, beraberlikleri, bir anda yanlış bir davranış ya da sözlerle yıkmak çok kolaydır. Yine de tamir edilebilir, ama bu bina etmek gibi zor ve zahmetlidir. Çoğu zaman insanlar bu zahmetli işten kaçarlar. Nefret, kin, gurur, öfke, çekememezlik, kıskançlık gibi duygularını beslemek onlara nedense daha kolay gözükür.

Misafirperverlik konusunda aklıma Hazreti İbrahim geldi. Hiç tanımadığı insanların önünde eğilip yalvarıyor ve onlara: “Kulunun yanında kalmadan geçme, ne olur biraz su getirilsin ayaklarınızı yıkayın, ağaç altında dinlenin, bir parça ekmek getireyim de yüreğinizi kuvvetlendirin; ondan sonra geçer gidersiniz” diyor Tekvin-Yaratılış 18:1-8 de. Bunlar İbrahim’in hiç görmediği, tanımadığı insanlar. İbrahim ise çok zengin biri, “onun zenginliğini yer taşıyamıyordu” diye geçiyor kitapta. Birçok sürüleri, hayvanları, köle ve cariyeleri var. Eğer zamanımızdaki zenginlerle kıyaslayacak olursak, onların yanında İbrahim aslında çok fakir kalır. Onun o zamanki sahip olduğu üç bin, beş bin koyun, eşek, dana, bugün yalnız zengin ülkelerde değil, bizim ülkemizde de birçok insanın birikimi olan bir servettir. Şekli değişik. Koyun sürüsü yerine, bankada parası var, evi var, arabası var, emekliliği var falan. O zaman bu insanlar çölde çadırlarda yaşıyorlar. Ekmeklerini hani taştan çıkarıyorlar denilen bir laf vardır ya, işte öyle kazanıyorlar. Zamanımızda parayla ince un elde etmek en ucuz yiyecek maddesi. Kalın veya kepekli un neredeyse satılmıyor bile. İbrahim’in zamanında o ince unu yapabilmek bile korkunç bir iş. Bir de onun alçak gönüllüğüne bakın, o gelenlere “gelin bir parça ekmek yiyip yüreğinizi kuvvetlendirin” diyor. Bu arada ise hemen karısına koşup: “çabuk ol has unlardan pide yap hazırla” diye söylüyor. Sürüye koşup sürüden bir buzağı seçiyor ve uşağına veriyor “genç buzağıyı kesip hemen hazırlayın” diye emrediyor. Bütün bu sahneleri gözünüzün önünde canlandırabiliyor musunuz? Günün sıcağında, çadırının kapısında sakin sakin oturan İbrahim, bu gelenleri görünce korkunç bir harekete geçiyor. Oraya buraya koşturuyor, karısına, uşağına emirler veriyor.

Şimdi hangi kadına, “hiç tanımadığım şu adamlara hemen pideler yap” diye emirler verilebilir! Verilirse de hamur yerine o kadın öyle kocayı fırına sokup, fırında pide yapmaz mı?! Yine: “Hiç menfaatin olmadığı halde sokaktan geçen bu adamlara senin bu halin ne, çıldırdın mı be adam!” demez mi? Sara gibi bir kadın bunu demez. O yüreğinden, içinden dahi kocasına “efendim” diye hitap eden biri. (Tekvin-Yaratılış 18:12 ve 1.Petrus 3:5-6.) Bu örnekler zamanımızın insanlarından, dincilerinden, hele hele kendilerinden başka kimselerin kurtulmayacağını iddia eden Yehova Şahitlerinin kadınlarının anlayışından ve uygulamalarından ne kadar farklıdır.

Dikkat ettiyseniz, “İbrahim’in bir sürü kölesi de var cariyesi de” dedik. Böyle bir şey zamanımızda olsa, içlerinde en iyisi bile bizzat kendi kalkıp da o kişileri davet etmez, kölesini gönderir ve: “Sor bakalım ne istiyorlarmış” dedirtir. Bu adamdaki saygıya, her şeyden ziyade sevgiye bakın. Sevmese zaten yapamazdı. İnsanları sevdiği kesin, çünkü kendisi de insan. Peki, karısı nasıl biriydi? Kel kör, uyuzun biri miydi? Yoksa çok muhtaçtı da hiç kimsesi olmadığından İbrahim’e zorla itaat mı ediyordu? Tam tersine. Sara, kocası İbrahim’le Mısıra gittiklerinde, “Tüm Mısır’da bakılışta ondan güzel kadın yoktu” diye geçiyor ayette. Hatta İbrahim karısının güzelliğinden korktuğu için, kendisini öldürüp de karısını elinden almasınlar diye karısı Sara’ya, “bu benim kardeşimdir de” diye tembih ediyor. Karısı da bu durumu anlıyor. Şimdiki zamanda bir koca karısına böyle bir şey söyleyecek! Bir kere o erkek kadının gözünde sıfır olur. İkincisi, kadın açar ağzını yumar gözünü. “Sen pezevenk misin be!” diye bir başlar, sonunu siz tahmin edin artık. Bunları da namuslu falan olduğu için değil, tam tersine, bu tip kadınlar erkekleri tahrik etmekte çok daha uzmandırlar. Bu moda Avrupa’da meşhurdur. Kadın karşısında huylandığı başka bir erkeği gördü mü, yanındakiyle artık bir şaapmadığı kalır. Bunu da yanındakini çok sevdiği için değil, karşısındakini huylandırmak için yapar. Bunların evleri yok mu sanki. Evde ise birbirleriyle kedi köpek gibidirler. O büyük şov ya dışarıdakileri tahrik etmek için yapılır, ya da hayvansal duygularını frenlemek istemedikleri için!

İbrahim’in hakkında Tekvin-Yaratılış 12:10-20 de geçen Mısır kralının İbrahim’in karısı Sara’yı eş olarak alması, hemen Sara’nın kralın koynuna girdiği anlamı çıkmasın. Çünkü krallar birinle evlendiği zaman, bizim zamanımızda olduğu gibi hemen o gece onunla yatakta yatmıyor. Zaten kralın bir sürü karısı da var cariyesi de. Ester kitabında 2 bap 12 de kralların usulünün böyle olduğu yazıyor. Onlar zamanımızdaki krallardan daha nefislerine sahip ve sakin miydiler bilmiyorum, fakat zamanımızın aceleciliği ve sabırsızlığı onlarda muhakkak yoktu. Bir de Allah İbrahim ve Sarayla ilgileniyor. Hem Allah da böyle bir şeye müsaade etmezdi. “Zamanımızda her şeye müsaade eden Allah, o zaman neden müsaade etmezmiş?” denirse eğer; o zaman da müsaade ediyordu, fakat seçmiş olduğu İbrahim ile Allah’ın bir planı vardı. Ayrıca bu gibi olaylar Mukaddes Kitapta Allah’ı tanıtmak için de yazıldı. Bir de böyle bir şey olsaydı, yazıda muhakkak geçerdi. Mesela bir adam Yakup’un kızıyla evlenmeden yatıyor ve onu çok seviyor. Adamın babası ve adam gelip yalvarıyorlar: “Ne olur kızınızı karı olarak oğluma verin” diye. Öyle olduğu halde erkek kardeşlerinden ikisi öfkeyle, “neden kız kardeşimizle evlenmeden önce yattı” diye, hileyle bütün o şehirde yaşayan erkekleri kılıçtan geçiriyorlar. Yani katlediyorlar, suçsuz kan döküyorlar. (Tekvin 34:18-31) Benim burada anlatmak istediğim şey, bir kadının şimdi olduğu gibi, ismini dahi bilmediği birinin koynuna girme moraline o insanlar sahip değildi. O insanlar derken, Allah’ı tanıyanları kastediyorum. Bütün bunlardan dolayı, Sara’nın Mısır kralıyla böyle bir ilişkisi olmadan önce Allah önlemini almış oldu. Yoksa o önlemin anlamı da olmazdı. Kral da bu durumu öğrenince hemen İbrahim’in karısını geri veriyor, çünkü bilmediğini açıkça söylüyor. (Tekvin-Yaratılış 12:10-20 ve Tekvin 20. Bölümün ayetlerine bakın lütfen.)

Bunun yanında, aynı zamanda yaşayıp, ahlak bakımından çok alçalmış toplumlar da vardı. Mesela Sodom ve Gomorra kentleri. Onlar şehre giren erkeği, bırakın eve davet edip yedirip içirmeyi, bir de ırzına geçmek için saldırıyorlardı. Zaten İbrahim’in bilmeden davet ettiği o insanlar da meleklerdi. Onların melek olduğunu ilerde İbrahim de muhakkak fark etmişti, fakat yanlarına gelip davet edene kadar böyle bir şeyi bilmediği kesin. Meleklerin görevi de Sodom ve Gomorra’yı yakıp yıkmadan önce İbrahim’in yeğeni Lut’u ve ailesini oradan çıkarıp kurtarmak. Sodom ve Gomorra halkı ise o Meleklere bambaşka bir tepki göstereceklerdi. Onların ırzlarına geçmek isteyeceklerdi. Onlar muhakkak İbrahim gibi değillerdi. Eve saldıran o şehir halkını melekler körlükle vurdukları halde, yazıda “onlar kapıyı aramaktan yorulana kadar yine de bırakmadılar” diye geçiyor. Tekvin 19:11

Gayretlerine bakın! Ben o şehrin içinde aynı o sapık halkın içinde olsaydım, haydi en geç kör olduğum zaman en azından bir şaşkınlık tepkisi gösterir, kendi derdime düşerdim. Hani bunlar, “ölüm var dönmek yok” dedikleri gibi, sapık amaçları uğrunda onlara körlük bile vız geliyor. Saldırıp elde etmek istedikleri de güzel harika kadınlar değil, kıllı sakallı erkekler. Erkekler erkeklerle ilişkide bulunmak için saldırıyorlar. Demek insanlar bu kadar da sapıtabiliyor. Ancak Lût farklıydı. O, kızlarını dışarı çıkarıp: “Alın ere varmamış kızlarım, gözünüzde onlara iyi olanı yapın, fakat bu adamlara dokunmayın” diyor. (Tekvin 19 Babın tümü.) Evine gelen misafiri şimdi kim böyle korumaya kalkar? Kimse mi? O zaman bizlere yazıklar olsun. Demek ki insanın: “O böyle yapıyor, bu böyle yapıyor ve etkileniyoruz” demesi bir bahane. Değerli insan her yerde değerini koruyabiliyor. Biz yapmıyor isek, hiç kimse yapmıyor ise, bu bizleri de hiç kimseyi de kurtarmaz. “Ancak doğru olanı ve hak olanı yapan kurtulacaktır” diye bu Sodom Gomorra şehirlerini Allah biz insanlara örnek olsun diye kaleme aldırdı. (1.Korintoslular 10:11) Ayrıca Lût peygamber kızlarını o insanlara sunmakla, onları belki de frenleyebileceğini sandı. İçlerinde yaşayan biri olan Lût, kendi kızlarına böyle bir şey yapamayacaklarını biliyordu. Çünkü kızlar zaten o şehirde yaşıyorlardı ve eğer böyle bir maksatları olsaydı, o sapık halk bunu her zaman yapabilirdi. Kısacası, Lût kapısına dayanıp her zırt pırt diyene “alın kızlarımı, istediğinizi yapın” diye sunmuyordu. Zaten adamlarda Lût’un bu uyarı şeklindeki maksadını anlayıp, ona daha çok öfkeleniyorlar. (Yaratılış-Tekvin 19:6-9)

Demek ki birçoklarının düşündüğü gibi, İbrahim’in tutum ve davranışları hakkında, “o zamanlar zaten herkes öyleymiş” diye kimse iddia edemez. O zamanlar bazı yerlerde belki şimdikinden bile daha korkunç bir vahşet ve kanunsuzluk vardı. Bunun böyle olduğunu da okuyoruz. Ancak şimdiki zamanımızda olduğu gibi yaygın değildi. Şimdi her şey global, yani dünya çapında oluyor.

İyiliğin arkasında hep bir bahane aranır. Yukarıda bahsettiğim gibi bir insan güler yüzlü, misafirperver, cömert, yumuşak huylu mu; tamam, onlar için muhakkak bu durumun bir nedeni vardır. Ya menfaati için böyledir ya da muhakkak bu işin altından bir şey çıkacaktır. O kişinin hiçbir şey beklemeden, sadece doğru olduğu için ve de insanları sevmekten kaynaklanan bu davranışını anlayamazlar. Bir de kişinin aldığı eğitimi ve kültürü pek öyle misafir sevecek cinsten değilse, sevgi de onun içinde yoksa kendisi bu sevgiyi gösterenlere karşı kötü gözle bakıp, onları aşağılamaya uğraşır. Okulda sigara içmediğim zamanlar, sigara içen arkadaşlarımın sahip olduğu kötü vicdan gibi. Bu da karşılarında gördükleri iyi özellikleri, kendileri yapmıyor diye insanların kullandığı bir yöntemdir. Eğer kendilerinden biri de kırkta bir böyle iyi davrandıysa, muhakkak negatif bir şey de olmuştur. Yani onun iyi niyeti ve sevgisi kötüye kullanılmıştır. Bu yüzden “sevgi de neymiş!” diye o hissi aşağılarlar. Kendi hissetmiyor ya, çevresinde de hep böyle görmüşse, artık bu soğukluk onun için bir kural, hiç değişmeyen bir kanundur. Ona göre de kimsede sevgi denilen şey yoktur. Maalesef genel düşünce böyle. O insanları bu düşünceye iten nedenler de var. Alçakgönüllü olup iyiliğe meyilli olan insanların da bir tepelerine çıkılmadık kalır. Böyle iyi niyetli kişiler onların gözünde zaten sıfırdır. Zart zurt diyen insanlardan nefret ettikleri halde, onlara daha çok saygı gösterirler ve de onları örnek alırlar. İçlerinden: “Olsun, benden de nefret etsinler ama ben de itibar göreyim” diye geçirirler. İnsanlar kendilerini sevgi yoluyla değil de nefret yoluyla kabul ettirmeyi daha kolay buluyor. Öylelerini örnek alıp, onlara özeniyorlar. Kendilerini de öyle olmaya zorluyorlar.

Tam bu satırları kontrol ederken başımdan bir olay geçti. Yetmiş dört yaşındaki babam Almanya’ya, yanıma misafir olarak gelecekti. İnsan babasına “yok gelme” der mi? Böyle bir terbiyesizlik olur mu? Fakat gelmesi için vize alması lazım. Telefonlaşıyoruz ve babam bana: “Eğer siz oradan istek yaparsanız çok daha kolay ve çabuk olacağını söylüyorlar” dedi. “Olur, baba ben ne gerekiyor ise elimden geleni yaparım” dedim. İlgili daireye telefon ettik. Bize nelerin gerekli olduğunu söylediler. Aynen yazıyorum: En son üç aylığı gösteren kazanç belgesi. Oturduğun evin sözleşmesi, kaç metre kare falan olduğu. Bunları yanımıza alıp gittik. Bizde de bir benim hanım çalışıyor, o da yarım gün. Fakat yaşantımız falan rahat ve iyiyiz. Hiç kimseden de bir şey istemeden ve almadan yaşıyoruz. Yetkili memur kazanç belgelerine baktı ve “bu olmaz” dedi. Kâğıtların üzerine alt alta yazdığı rakamlar ile hesaplar yapıyor. Yine durup durup “olmaz, sizin kazancınız az” demez mi! “Yani biz evimize misafir davet edemez miyiz” dedik. “Bu durumda edemezsiniz” diyor. “Hem babamız bize muhtaç değil ki. Tam tersine, varlık bakımından o bizden çok daha zengindir” dedik. “Olsun” diyor adam. Ben hanıma dönüp: “Bu da özgürlük işte, evine misafir bile davet edemiyorsun” dedim. Memur duyuyor başını da kâğıtlara indirmiş ama bana da sinirlendiği belli oluyor. “Kanunlar böyle, benim elimden gelen bir şey yok” dedi. Her devlet memurunun ‘hayır’ sözü bu şekilde çıkar. Bizler de sözüm ona Alman vatandaşıyız. Karım ise Almanya’da doğup büyüdü. Biz dışarı çıktığımızda ben hanıma dönüp şöyle dedim: “Aslında bu kanun sırf vize ülkelerine uygulanıyor, yani fakir ülke halklarına. Mesela bir Amerikalı köprü altında bile yaşıyor olsa, onun için bu kanun geçerli değil. Ya da hiçbir şeyi olmayan bir İngiliz, elini kolunu sallayarak gelir ve kimse ona böyle saçma sorular sormaya kendinde hak bile bulamaz. ‘Cebinde senin paran var mı?’ Ya da ‘kimin yanında kalacaksan, o ev halkı kaç para kazanıyor?’” gibi. Zengin ülke insanları zaten misafir sevmez ve genelde misafirperver de değillerdir. Onlara böyle sınırlamalar da yok. Misafiri fakir, garip sever. Fakir milletin halkı, o misafirperverdir. O da ‘paran yeteri kadar yoksa misafir de getiremezsin’ diyen kanun yasağıyla karşılaşır!’ Zaten insanlık aşağılanmış bir şekilde yaşıyor, bu yetmiyor mu da bir de bunu böyle aşağılık kanunlarla destekliyorlar? Hani sorduğu sorular: “Babanızın sabıkası falan var mı? Kanunsuz bir iş yaparken yakalandı mı? Aman bizden yardım falan gibi bir şey ister mi? Hiç istedi mi?” türünden olsa anlayacağım. “Senin yeterli paran yok” diyen o devlet, bizden her sene ne kadar az da olsa çok da olsa vergi alır, hastalık sigortası, ilaç ve daha ne varsa karşılayan yine bizleriz. Misafir davet edecek kadar paran yok, ama vergiye geldi mi “o zaman paran yeterli, vermelisin” diyen devlet bu. Tesadüfen o zamanlar bu devleti yöneten parti de „Sosyal Demokrat Partisiydi!” Dışarı çıktığımızda yine ben hanıma, “biz İbrahim’in misafirperverliğinden bahsediyoruz ama paran yoksa Alman devleti: «Misafirperver de olamazsın» diyor” diye kendi kendime söyleniyordum.

Öbür taraftan teröristler, insan katliamcıları, dolandırıcılar, sahtekârlar Almanya’ya iltica eder, bir-iki odada on kişi kalanlardan hiç bahsetmeyelim. Her birinin yastığının altında sakladığı paralar hariç, kelle başına da Almanya onlara yardım parası verir. Olsun, onlar yine o iki odada on kişi kalır. Biz çok şükür hiçbir şey istemeden, geldiğimiz günden beri elimizin emeğini dahi alamadan çalışırız ve de çalıştık. Bize de “yok sen misafir bile davet edemezsin, yeteri kadar kazanmıyorsun” derler. Hâlbuki bizzat ben Almanya’nın sırtından yaşayan nicelerini görmüşümdür. Yaşları altmışın üzerinde olup, iltica etmiş, her ay hiç çalışmadan ve bir şey yapmadan para alan insanlar. Milyonlarca insanı olan bir doğu devletinin, çalışmamış, o Alman kasasına bir kuruş faydası olmamış insanlarını emekli yapıp, o hiç değeri olmayan paralarını bire bir değiştiren Almanya bu. Onlar bile geldiklerinde: “Neden biz gelince bizlere işyeri açmak için geri gitmediler” diye ilk önce Türklerden nefret ettiler!

Dünyamızda neyi ele alırsanız alın, genelde hep terstir. Bu durumları mantık almıyor. Fakat o insanları da anlıyoruz. Çünkü biz de zaman zaman böyle düşünüyoruz, böyle davranıyoruz, böyle konuşuyoruz ve biz de onlardan ne yazık ki farklı değiliz. Fakat farklı olmamız ise mecburi. Eğer Allah’ın gözünde lütuf bulmak istiyorsak, bu dünyanın gittiği yolda gidemeyiz. Eğer gidersek kurtulacağımız çok, hem de çok şüpheli. Fark işte burada, bu bilgiyi bilip anlamakta ve kişinin kendinde muhakkak bir şeyleri değiştirme zorunluluğunu hissetmesinde. Bazıları bütün dünyayı eleştirip, onu değiştirmek ister. Hangisi daha kolaydır? Bütün dünyayı mı değiştirmek, yoksa bizzat kendimizi mi?