Eşitlik mi hürriyet mi?

Biri sizin önünüze seçenek koysa, “öyle bir ülke ki, orada sadece eşitlik var ama hürriyet yok, öyle bir ülke de var ki, orada ise hürriyet var ama eşitlik yok”. Siz ise mecbur birini seçmek zorundasınız, hangisini seçer ve orada yaşamak isterdiniz?

Gelin önce bu kelimelerin anlamları üzerinde duralım ki hata yapmayalım. Yine Kemal Demiray’ın yazdığı Temel Türkçe Sözlük kitabında bu kelimeler şöyle açıklanmış:

eşitlik,-ği a.1. Eşit olma durumu. (1.(İki ya da daha çok şey) Nicelik ve nitelik bakımlarından birbirlerine denk olan (eşan.müsavi) 2.Aynı haklardan yararlanan, aynı düzeyde olan: Kadınlarla erkekler eşit olmalı.

2.toplb.Beden ve ruh farkları ne olursa olsun, insanlar arasında toplumsal ve siyasal haklar yönünden ayrım bulunmaması durumu. Eşitlik derecesi dilb. Bir şeyin başkasından farksız olduğunu gibi, denli, kadar edatlarını kullanarak bildirme şekli.

hürriyet a. Ar. Özgürlük.(özgür 1.istediği gibi hareket etme gücünde ve yeteneğinde olan (eşan. Serbest) 2. Yönetim yönünden başkasına bağlı olmayan, köle olmayan (eşan. Hür) 3. Kurallara bağlı olmayan (hürriyeti seçmek 1) Baskı rejiminden kaçıp kurtulmak. 2)Kendi başına buyruk bir yaşam sürmek.

Basit bir biçimde bu iki kelimenin de sözlük tarifi bu. Fakat anlamlarının detaylarına girildiği zaman, etkileri ve sonuçları hiç de öyle zihnimizde canlandırdığımız gibi değil. Tarih boyunca yaşanılan olaylara bakıldığında, aslında eşitlik ve hürriyetin birbirlerine çok zıt etkileri olmuştur.

Başlangıçtaki bu soruyu sorduğum kişilerin çoğu, daha doğrusu hemen hemen hepsi, eşitlikten yanaydı. Bu gerçeğin böyle olduğunu Eric Hoffer adlı yazar Kesin İnançlılar (Fanatikler) adlı kitabında da belirtiyor. Eric Hoffer orada şöyle diyor:

“Hürriyetin gerçek olduğu bir yerde, eşitlik, kitlelerin, toplumların büyük isteğidir. Eşitliğin gerçek olduğu bir yerde ise hürriyet, biraz azınlığın büyük isteğidir.

Hürriyetsiz eşitlik, eşitliksiz hürriyetten daha dengeli bir toplum düzeni yaratır”.

Biraz bilmece gibi yazılmış ama açıklamaya çalışalım. Hürriyetin olduğu bir yerde toplumun, kitlelerin; yani çoğunluğun en büyük isteği eşitlikmiş. Yani hürriyeti istemiyorlar. Toplumların çoğunluğu eşitlikten yanadır demek istiyor. Eşitliğin olduğu bir yerde de o zaman hürriyet ancak çok az bir grup tarafından istenir diye belirtiyor. Yine ayrıca hürriyetin olmadığı eşit bir toplumun, hür toplumdan daha dengeli olduğunu söylüyor. Yani hürriyet beraberinde dengesizlik de getiriyor. Aslında hayret verici bir sonuç, fakat gerçek. Biraz nedenleri üzerinde duralım. Yine Eric Hoffer kitabında bu konuda:

“Kendi hayatlarını bozulmuş ve ziyan olmuş görenler, hürriyetten çok eşitlik ve kardeşlik ararlar. Onların özlediği eşitliği getirecek olan hiçbir zaman hürriyet değildir. Eşitlik arzusu, bir bakıma kişiliğini gizleme (anonimite) arzusudur, yani kumaşı meydana getiren ipliklerden birinin diğerinden ayırt edilmemesi gibi. Bu suretle kimse bizi diğerleriyle mukayese (kıyas) edip kusurlarımızı ortaya çıkaramaz” diyor.

‘Hürriyet’ kelimesi, bir zamanlar içlerinde bulunduğum Yehova Şahitlerinin en korktukları, nefret ettikleri, her kötülüğün başı olan bir şey gibi gösterdikleri kavramlardan biriydi. Sanki bir cüzam hastalığı, ona yakalanan mutlaka ölür, yok olur, kurtulunamaz bir illet gibidir diye de daima sinsi sinsi her öğretilerinin altında bu düşünce yatardı. Bütün kitabımda bahsettiğim bu organizasyon şeklindeki kuruluşlar, din ya da mezhepler bu konuda tek başına değildir. Özgürlük, bütün saydığım bu kuruluşlar tarafından hiç de hoş karşılanmaz. İçlerindeki geçmiş tarihlerde tırnakları kırılmış olan o büyük dinler; ihtilaller, ayaklanmalar, Rönesans gibi sebeplerden ötürü mecburen özgürlük vermişlerdir, o ayrı. Ama istekle değil, mecburen! Fakat son yüzyılda mantar gibi yerden biten din ve mezheplerin, bu hürriyeti tarif etme konusundaki açıklamaları şu şekildedir:

Anne babaya itaatsizlik, söz dinlemez, isyankâr, açık saçık zina ruhuyla dolu bir dünya, terbiyesiz, küstah, ne istediğini bilmeyen melankolikler, ayyaşlık, uyuşturucu, zevk için her şeyi yapan, sınırsızlıktan kaynaklanan her türlü iğrençlik vs. gibi benzeri bütün şeylerin hep kökünde onlara göre bu özgürlük, hürriyet zihni yatıyordur. Hürriyeti, özgürlüğü daima bu şeylerle birleştirerek açıklarlar ki, o kelimeyi duydun mu artık tüylerin diken diken olsun. Dediğim gibi yalnız Şahitlerin değil, daha birçok din ve mezheplerin, kendilerine üye toplamada verdikleri bu doğrultudaki öğretileri ile başarılı bile olduklarını görüyoruz.

Gerçekler böyle olduğu halde, o insanları oraya bir şey çekiyor, ama o şey ne? Oradaki insanların büyük bir çoğunluğunu oraya çeken nedenin Allah olmadığına bizzat vicdanımla ben şahadet ederim. Ya da bir kişinin sadece Allah sevgisinden dolayı orada bulunduğu gerçeği, bin kişiden belki de bir kişide çıkar mı, onu da bilmem. Bir de o dine doğuştan aitse, çünkü öylelerinin seçme hürriyetlerini kullanmaları çoğu zaman imkânsızdır. Toplumdan çok aşırı bir tepki görmüyor ise, sahip olduğu o dini apaçık bir biçimde bırakması da genelde söz konusu olmaz. Yine de bu kategorilerin dışına çıkıp, insanlar aktif bir biçimde dinini değiştirmeye neden gerek duymuşlardır?

En büyük neden, hürriyet yerine eşitlik aradıklarından dolayıdır. Öbür dinlerin de hepsi aynı dedik. Aynı ise birinden çıkıp öbürüne neden giriyor?

Bulunduğu din eğer devlet dini olup, sayıları korkunç rakamlara erişmişse; mesela Katoliklik, Protestanlık, Müslümanlık gibi, kişi o zaman bu eşitlik duygusunu oralarda bulamıyor. Eric Hoffer’in benzetmesinde dediği gibi, bir kumaştaki ipliklerin değişik rengi o büyük dinlerde fark edilir. Kısacası o büyük dinlerde az da olsa cüzam hastalığına benzettikleri hürriyet vardır. Kısmen de olsa ama vardır. Çünkü bu dinler artık devlet dini olmuşlardır. Onların dogmaları hariç (Hıristiyanlıkta değişmez temel öğretiler, mesela üç Allah inancı gibi) ki bu devletleri hiç ilgilendirmez, fakat kuralları muhakkak o devletlerin kanunlarına göredir. Mesela çok hürriyet meraklısı bir devletse, o din de öyle olmak zorundadır; çok eşitlikten yana olan bir devletse, duruma göre buna severek ya da sevmeyerek ama yine ayak uydurmak zorundadırlar. Eğer diktatör bir iradeyse, o diktatörler ile iş birliğinde en başı yine bu dinciler çekecektir. Yani bu dinler bukalemun gibi, bastığı yerin rengini alan o meşhur hayvana çok benzerler. Onların asıl gidecekleri yönü, inançlarının birçoğunu, uygulamalarını bu devletler çizer. Çünkü devletler ordular, ‘bir organizasyondur’ dedik. Dinler de organizasyondur. Fakat hiçbir organizasyon, içinde kendine “hayır” diyecek bir organizasyonu barındırmaz ve ona tahammül dahi etmez. Bu durumda güçlü olan kim ise, onun emri altında boyun eğilir, ya da “hayır” derse yok edilir. Devletler hükümetler dinlerden güçlüdür. Çoğu durumlarda da “çok şükür ki öyleymiş” diyoruz.

Mesela Şahitler 1914 yıllarında “hayır” dedikleri için Amerika’da hapislerde süründüler. Ondan sonra ne şartlar ile serbest bırakıldıklarını bir onların başları, bir de o devlet bilir. Yoksa devlet onları 1914’lerde zaten ortadan silmiş ve yok etmişken, neden yine fikrini değiştirip, “gel biz hata yaptık, sen bizim canımıza da okusan biz sana dokunmayız, istediğin gibi organize ol” desin. Hem de bunu diyen devlet Amerika olacak!!! “Hani gıdıklayın da güleyim bari” derler ya, bu da işte aynen öyle. Kim bilir ne şartlar altında kendilerini satıp da oradan çıktılar. Ama bu konulara hiçbir Yehova’nın Şahidi kafacığını yormaz, bu gibi düşünceler hür düşüncelerdir, hürriyet de çok ama çok tehlikelidir!

Şimdi bu yazıları okuyan sizler, benim eşitliğe karşı olduğum sonucuna varacaksınız. Yine de sonuna kadar okumadan karar vermeyin. Benim düşüncelerimden ziyade en çok değer verip örnek almamız gereken Allah ve O’nun düşünceleri olmalı. Bakalım Allah bu hürriyet ve eşitlik konusuna nasıl bakıyor.

Mukaddes Kitapta eşitlik kelimesi yerine dört beş yerde geçen ‘benzerlik’kelimesi kullanılmış. Türkçe tercümelerde yine aynı anlamda fakat bizim konumuzdan farklı bir anlamda. (Romalılar 5:14, 6:5, 8:3, İbraniler 7:15) Bu ayetler benim şimdi bahsettiğim eşitlik anlamında değil de, “benzer”, “aynı olan şey” anlamında kullanılıyor. Mesela Âdem kâmillik bakımından aynı İsa gibiydi, Âdem ve İsa benzerliği. Ya da günah işleme benzerliği. İki ve daha çok kişiler günah işlese de günahları birbirine benzemiyordu gibi. Yine: Âdem’in günahına benzer bir günahı bazı insanlar işlemediği halde onlar da öldüler. Kuranın Türkçe tercümesinde geçen eşit kelimesi de ilginç anlamlarda. Mesela sure Nisa 89, Tevbe 19, Hud 24, Rad 16, Nahl 71, 75, 76, Hac 25, Şuara 98, Rum 28, Fatır 12, Zümer 29, Hadid 10 da geçen eşit kelimeleri yine konumuzla pek bağlantılı değil. Bağlantılı olan yerler de var, onu da konunun devamında belirteceğim.

En önemli bir gerçek, insanlar eşitlik ile adaleti birbirine karıştırıyorlar. Aslında en büyük hata buradan kaynaklanıyor. Hürriyetin olduğu yerde de adalet vardır, eşitliğin olduğu yerde de adalet vardır ve de olmalıdır. Bunları birbirine karıştırmamalıyız. Fakat bunlar uygulanırken, zaman zaman gerçek adaleti de saptıracaktır, o da ayrı bir gerçek. Örnekler ile açıklamadan önce şunu vurgulamak isterim; Allah’ın gözünde kimse eşit değildir. Allah’ın en büyük özelliklerinden biri de adalettir, fakat en büyük dört özelliğinden (sevgi, adalet, kudret, hikmet) ayrı bir şekilde eşitlik diye beşinci bir özelliği yoktur. Çünkü eğer Allah eşitliği savunan bir Allah olsaydı, o zaman adil olması imkânsızlaşırdı. Yine karıştırılmaması için şunu da belirteyim, adaletinin önünde herkes eşittir. Bunu hiçbir zaman eşitlik ile adaleti birbirine karıştırarak yapmayalım. Kanun önünde herkes eşit haklara sahiptir, aynı düzeydedir. (Uygulanıp uygulanmaması apayrı bir konu) Zaten eşitlik sözlükte de ikinci anlamı olarak bu şekilde ifade edilmiş. Kafanızı daha fazla karıştırmadan bu konuları örnekler vererek anlatmaya çalışayım.

Mesela Allah’ın peygamberi ve mesh ettiği kral Davut ile en değersiz fakir bir insanı düşünelim. Eğer ortada bir suç var ise, bu iki kişi de Allah’ın önünde eşittir. İkisinin de hakları aynıdır. Bu durumda hiç kimsenin ne rütbesi ne yeteneği ne zenginliği ne kudreti ne akılsızlığı ne fakirliği ne zayıflığı falan dikkate alınmaksızın ikisi de Allah’ın adaletinin önünde eşittirler. Buna zaten adalet denmiyor mu? Mesela kral ve aynı zamanda peygamber olan Davut, fakir adamın haksızlıkla bir kuzusunu dahi almışsa, bunu dört kat geri ödemeliydi. Allah’ın önünde onun krallığı, zenginliği, etiketi falan vız gelir tırıs geçer. (2.Samuel’e 12:1-6) Bütün bunlarla birlikte Davut ile o adam, Allah’ın hüküm kürsüsü önündeki adaletinden ayrı olarak, hiçbir zaman eşit değildir, olamazda. Her ikisinin de yetenekleri, bilgileri, zekâsı, imanı, sevgisi ve daha bir sürü özellikleri birbirlerinden çok farklıdır. Zaten matematikte kullanılan eşitlik, aynısı demektir. 1=1’dir. Fakat 1,000001 ile 1,000002 birbirine eşit değildir. Bu fark milyonda bir, değer verilemeyecek kadar küçük bile olsa, eşit değildir.

Başka bir yerde de İsa Mesih şu örneği veriyor: Kral uzak bir yolculuğa çıkarken çalıştırsınlar diye uşaklarından bazılarına yeteneklerine göre paralar verir. Dikkat edin, her birine eşit bir şekilde denmiyor, yeteneklerine göre diyerek, her birine farklı miktarlar veriliyor. (Matta 25:14-15)

Daha başka bir örnekte ise, havarilerden (İsa’nın öğrencileri) iki kardeş bir keresinde anneleri aracılığıyla İsa’ya ricada bulunuyorlar. Kadın çocukları için İsa’ya yalvarıyor: “Ne olur krallığında benim bu iki oğlum biri senin sağında biri de solunda otursun” diye. İsa ise onlara: “Siz ne istediğinizi bilmiyorsunuz” diye cevap verip, bu şeylerin kendisinin elinde olmadığını da vurguluyor. (Matta 20:20-23)

Demek ki göksel yerlerde de eşitlik yok, aralarında derece farklılıkları var. Yalnız unutmayalım, aynı zamanda hürriyet de var. Herkes de yetenekleriyle, gayretleriyle, geliştirdikleri özellikleriyle bu dereceleri değiştirebilirler. İsa açıkça yine şöyle söyledi:

Vaftizci Yahya'nın ortaya çıktığı günden bu yana Göklerin Egemenliği zorlanıyor, zorlu kişiler onu ele geçirmeye çalışıyor. Matta 11:12

Burada kuvvet zorbalığı söz konusu değil. Ayeti bilmeyenlere ilk okuyuşta öyle bir anlam verebilir. İfade edilen, göklerin egemenliğine girmek için gayrette, imanda, sevgide, işlerle vs. gevşek değil de gayretli, zorlu olup da, hemen bu dünyaya pes etmeyen kişiler kastediliyor. Demek ki bu seçme işi eşitlik kuralına göre değil, hürriyet kanununa göre yapılıyor.

Yine Vahiy kitabında geçen, yerde ve göksel ruhi yaratıkların içinde yedi mühürlü kitabı, ancak biri hariç kimsenin açmağa layık olmadığı yazıyor. Demek ki eşitlik diye bir şeyin olmadığı yine apaçık ortada. Bu ise adaletsiz değil, tam tersine adil. (Vahiy 5:1-10)

Şöyle düşünün, bir iş yerine 10 kişi alınacaktır. Şart olarak bilmem ne dereceli okulu bitiren, şu yaşta on kişi alınacaktır deniyor. Eşitliğin olduğu bir toplumda, o şartlara uyan, oraya başvurmuş ilk on kişi hemen işe alınır. On birinci kişi kim olursa olsun alınmayacaktır. Çünkü öbürleri ondan önce gelmiştir ve herkese eşit muamele edilecektir. Hâlbuki burada aynı diplomaya sahip bile olsalar, o on birinci kişinin yeteneği, kabiliyeti, içinde yatan potansiyeli, o iş üzerine pratikte sahip olduğu sevinci, dürüstlüğü, güvenilirliği öbürlerinden çok kat be kat fazla bile olsa, işe alınmaz, çünkü eşitlik uygulanmaktadır. Fakat hür toplumlarda rekabet vardır. Orada ise yetenekleri, gayreti, dayanıklılığı, mantığı, o işe olan duyduğu sevinci hep bunlar artı puanlardır. Teoride okulda aldığı notlar öbürlerinden farklı olmayabilir, hatta kötü dahi olabilir. Bu kişi pratikte çok farklı yeteneklere sahip olduğu gibi, iş hayatında okul hayatına nazaran çok daha büyük başarı gösterebilecek kapasitededir. Organizasyonla ilgili konuda Edison hakkında yazmıştım ama yine tekrarlayayım. Hayatında toplam üç aylık okul eğitimi varmış. Öğretmeni: “Sen hiçbir işe yaramazsın” diye bir de “okuyamaz” damgasıyla Edison’u okuldan atmış. Edison ise ileride 2000 tane buluşları, 1300’e yakın patenti olacak biri. Yani sırf en meşhuru olan ampulü bulmamış. Bulduğu ampul o 2000 buluştan sadece biri.

Yine en meşhurlarından biri olan Amerikan eski Başkanı Abraham Lincoln’un çocukluk döneminde sadece 6 aylık bir okul hayatı varmış. Ancak çok ilerde, gençliğinde Hukuk fakültesine gidiyor. Verdiğim örneklerden, bu insanlar hiçbir şey öğrenmemiş demek anlamı çıkarılmasın, tam tersine çok şeyler öğreniyorlar ama ille de okullarda değil.

Kısacası, hürriyetten yana olan toplumlarda insanlar yeteneklerini ispat etmelidir. Fakat eşitlikten yana olan toplumlarda bunlara gerek yoktur ve o toplumun insanı bu yüzden rahattır. Komünistlik bu yüzden yerle bir olmuştur. Çünkü rekabet denilen şey sıfır olduğu gibi, insanlar arasındaki eşitliğin verdiği güvenden dolayı kimse bir fazla daha yapma arzusunda dahi değildir. Bir değil, on fazla yapan da aynıdır, hiçbir şey yapmayan da. Bu yüzden kimse de içinde olan o potansiyeli canlandırma gereği duymaz. Hatta öyleleriyle ya açık ya da gizli gizli alay bile edilir. Yine çoğunluğun bildiği gerçeklerden örnek verelim.

Eskiden Bulgaristan olsun başka Komünist ülkeler olsun, oralarda bir şey yemek, ya da satın almak istediğinizde kimse sizin yüzünüze bile bakmazdı. Bir şey satın almak, yemek yemek için girdiğiniz yerlerde, sanki kendinizi kapitalist denilen ülkelerdeki devlet dairelerine girmiş gibi hissedersiniz. Benim bizzat yaşadığım meşhur örneklerden birini vereyim. Bulgaristan’da girdiğimiz bir mağazadan satın aldığımız şeyler ile kasada yarım saate kadar bekledik, kimse de gelmiyordu. Bizi gören, orada çalışan kişiler ise sanki vuruk domuzlar gibi kaçışıyorlardı. Meğerse öğle tatilleri varmış ve bilmem kaç saat sürecekmiş. O insanları bunu bize söylemeye tenezzül bile ettirmeyen ruh, o eşitliğe duyulan güven ruhudur. Kasada bir ben bir de Alman TIR şoförü vardı. O malları kasada yazmaları da onların en fazla üç-beş dakikasını ya alır ya da almazdı. Hem mağazanın kapısı açık hem içindeyiz, kimse de yüzümüze bile bakmıyor. Neden baksın ki! Orada eşitlik var, ay sonu da hepsi maaşını alacak. Sen ne almışsın almamışsın ona ne.

Eski Yugoslavya’da yaşadığım başka bir olay daha, yine yüzlercesinden biri. Çok sıcak bir günde otoyolda bir park yerinde durmuştum. Soğuk bir şeyler içmek için içeri girdiğim lokantada kimse uzun bir zaman bana bakmadı. Yalnız bana değil, içerisi hınca hınç dolu olmasına rağmen kimseye bakmıyorlardı. Yine öğle tatilleri varmış, gelen müşterilere su bile vermiyorlar. Çünkü o kişi ne yaparsa yapsın, hep aynı maaşını ve aylığını öylede böyle de alacak ve de alıyor. Bu yüzden kendini neden sıksın ki! Zaman döndü, devir değişti, komünistlik öldü ve o yollara küçük küçük derme çatma kulübelerde iş, ticaret yapan kişiler çıktı. Arabayla duruyorsunuz, adamlar daha sen arabandan inmeden üstüne atlıyorlar, “aman ne lazım ne eksiğiniz var” diye. Hatta bir keresinde belimden ameliyat olmamı gerektirecek hastalığın son damlasına o yollarda yakalandım da o su vermeyen Bulgar “ağabey doktor çağırayım mı?” diye etrafımda dönüyordu. Sen daha suyunu bitirmeden yanında üç garson bekliyor. Daha malı eline almadan mal paket yapılıyor falan. Neden? Çünkü o adamın sevinci ne kadar şey satarsa o kadar büyüktür de ondan. O satmaz da eğer burun bükerse, hemen başkasından alacaksın. Onun malı kötüyse, öbürününki iyi. Rekabete yenilirse, o nasıl ayakta durabilir? Hem artık eşitlik maaşı da yok! Yani rekabet var. Rekabet ise insanları iyi olmaya zorluyor. Zorla, sırf para-kazanç için değil de gönülden gelerek olsa, daha güzel tabii, ama bizim konumuz bu değil. Aynı insanlar, aynı ülke, hatta o zamanlar daha bir fakir ve rezil bir durumda oldukları halde, bu insanlar neden böyle değişti? Aslına bakılırsa o ilk başlangıçtaki zihniyetin onları bu fakir ve rezil hale getirdiğini onlar da anladı, ama bedelini de ödeyecekler. Aman eşitlik olsun, rahat edelim, kimse bizi kimseyle kıyaslamasın, hatalarımız belli olmasın. Bütün zihniyet buydu. Ama her şeyleri otomatik olarak sağlansın. Rahatları, lüksleri, arabaları, her şeyleri olsun. O partidekiler de bunu yapsın da nasıl yaparsa yapsın. Kendilerinin eşitliği hiç bozulmasın. Sanki o partidekiler bunlardan daha aptal!

Tam bu konuları konuşarak Bernd, ben ve benim hanım yürüyüşe çıkmıştık. Bizim hanım, “Almanya’da otoyollarda saatte 130 km. sınırlaması getireceklermiş” dedi. En fazla sürat 130’u geçmeyecek. Çocukken o petrol krizinde yine yanılmıyorsam bu sosyal demokratlar vardı ve bu sınır gelmişti. Hatta pazar günleri araba kullanmak bile yasaklanmıştı. Bir zaman sürdü ve sonra hepsi kalktı. Şimdi yine gelecekmiş. Bernd, “yok gelmez; çünkü Almanya’nın birçok araba firmaları için bu büyük bir yıkım olur” dedi. Ben de aynı şeyleri söyledim. Fakat ben sohbetten bir şeyin farkına vardım, bizim hanım bu kanundan tarafaydı. Çünkü kendisi araba kullanmaktan nefret ettiği gibi, otoyolda araba kullanmaktan bir o kadar daha çekinir ve korkar. Ben: “Ama sen böyle bir kanunun çıkmasını istersin değil mi?” diye sordum. “Tabii isterim” dedi. “Ne o öyle millet 200’le uçuyor, insan yolda ne yapacağını şaşırıyor” diyerek, durumun ne kadar kötü olduğunu savunuyordu. Aslında bizim hanımın petrol iktisadıyla falan uzaktan ve yakından hiç mi hiç ilgisi yoktur. O konuda tek düşündüğü, şoförlük konusunda kendi yeteneksizliğinden kaynaklanan rahatıydı. Fakat herkes gibi o da açık açık: “Bu benim yeteneksizliğim, tecrübesizliğim falan” der mi? Başladı işi eşitlikten yana savunmaya. Herkes için 130 olmalıymış, eşitlik olsunmuş. “Peki, sen de şoförlük konusunda bizler gibi aynı yeteneklere sahip olsaydın, bu kanunun çıkmasını ister miydin?” diye sorunca da, biraz düşündükten sonra “yok istemem” dedi. Ben başladım gülmeye ve “bu benim yazdığım konu için en canlı bir örnek işte” dedim. Bernd de gülüyordu. Hürriyet güzel gözüktüğü halde, insanlar kendi kendilerini sınırlamaya, yeteneklerini geliştireceklerine, onları bastırıp örtmek için rahatlarını ön plana koymaya, bu yüzden de hürriyeti ittirip eşitlikten yana olmaya bayılıyorlar. Ayrıca bunu başkalarının yeteneklerini boğma pahasına yaparak. Bakın Eric Hoffer yine örnekler vererek bu konuda neler yazıyor:

Kişi kendisine bir mevki sağlayacak yeteneğe sahip olmadığı takdirde hürriyet onun için sıkıcı bir yüktür. Yeteneksiz olan bir kimse için seçme hürriyetinin ne faydası olabilir? Bir kitle hareketine, kişisel sorumluluğumuzdan kaçmak için katılırız veya ateşli bir genç Nazi’nin dediği gibi: “Hür olmaktan kurtulmak için” katılırız. Nazi askerlerinin, yaptıkları bütün habisliklere (kötülüklere, alçaklıklara) rağmen, kendilerinin suçsuz olduklarını iddia etmeleri ikiyüzlülük değildi. Emirlere itaat ettikleri için kendilerinin “sorumlu” tutulmaları karşısında bunu bir ihanet olarak görmüşlerdi. Çünkü kendilerince, onlar Nazi hareketlerine “sorumluluktan” kaçmak için katılmamışlar mıydı?

Fakat yine de sorumluluktan kaçamadılar. Bu gerçekler Yehova Şahitleri ve her türlü organizasyon taraftarları için çok güzel örneklerdir. Onlar da aynı duygulara sahipler. İçlerinde «seçme» denilen hürriyet düşüncesi bile yoktur. Partilere oy vermemeleri de bence kendi içlerinde uyguladıkları kanunlarına gölge gelmesin diye, yoksa tarafsız olduklarından, kral olarak İsa’yı seçtik gibi attıkları palavralarından ötürü değil. Bir suç karşısındaki sorumluluk, içlerindeki bu organizasyon yönetiminin hiçbirine ait olmaz. Kötü bir olay karşısında muhakkak biri sorumlu tutulacak ise, onlar: “Bu ben değildim, ben de emre uydum” der ve kendini öyle savunur.

Ayrıca bu Şahitlerin kapı kapı vaaza gitmeleri de o kadınların çok işlerine gelir. Onlar, işten gelen kocalarının önüne bir bardak su koymak bile istemezler. Evde de genelde yoktur ki koysun. Adı Allah adına vaaza gittik olur. Ev işi gibi angarya işleri, zamanımız kadınlarının en nefret ettiği bu problemi, Şahitler vaaz etmeyle çözmüş gibi gözüküyorlar. Aralarındaki öyle bir kadına hiç kimse de bir şey diyemez. Tam tersine, o koca işten geldiyse, yemek yapıp bir de vaazdan gelen karısına bakmalı değil midir? Eğer koca da vaaza giderse bu problem de ortadan kalkmıştır. Artık karnının açlığına göre, gideceği yeri de her biri ona göre seçer. Kendisine iyi davranılıp, her gittiğinde sofrası, eli açık olan bir evin kapısı ilk önce çalınır. İsa demedi mi: “Girdiğiniz evde kalın size ne verirlerse onu yiyip için. Çünkü işçi ücretini hak eder. Evden eve taşınmayın.” diye? (Luka 10:7) Gerçi bunlar evden eve taşınmayı çok sevse de halbuki İsa bunu kendi zamanındaki öğrencilerine daha yaşarken söyledi. Fakat ölmeden önce de şu uyarıda bulundu:

Sonra İsa onlara, "Ben sizi kesesiz, torbasız ve çarıksız gönderdiğim zaman, herhangi bir eksiğiniz oldu mu?" diye sordu. "Hiçbir eksiğimiz olmadı" dediler. O da onlara, "Şimdi ise kesesi olan onu yanına alsın, torbası olan da onu alsın" dedi… (Luka22:35-36)

Bunlarla ben, birinin evinde yemenin içmenin yanlış olduğunu vurgulamıyorum, fakat vaaz diye kapı kapı gittikleri zaman, içlerindeki çoğunluğun bu zihniyeti ön planda tutmasının yanlış olduğunu kastediyorum. Bunun yanında bu gibi şeyler Alman çevrelerinde ise pek olmaz. Çünkü Alman kimseye bir bardak su bile vermez de ondan olmaz. Dediğim gibi, kadınların en basit bu sorumluluktan kaçmaları, bahane olarak da “Allah adıyla vaaz ettim” demeleri, o organizasyonun ruhundan kaynaklanır. Planlarını bile ona göre yaparlar. Mesela cömert olup yediren içiren tanıdığı üç dört aile varsa, her birine ayrı günlerde giderler. Bu üç dört aileyi aynı günde hiçbir zaman ziyaret etmezler. Her birine aç mideyle gitmeye bakarlar. Böylelikle mutfak masrafları normal bir aileye nazaran %70-80 oranında azalmış olur. Bir de kendi aralarında konuşurlarken, o insanların cömertliğini küçük ve basit bir zaaf gibi göstermeye çalışırlar. Yani yemekle içmekle o iyilik ediyordur, yediren içiren değil. Kendi pisliğini başka nasıl örtsün! Böyle şeylere değer vermeyenleri de var tabii. Değer vermediği için değil, ihtiyacı olmadığından tenezzül etmiyordur. Öyleleri de bana zaten pek gelmezdi.

Böyle sorumluluktan kaçtıklarını sananlar, organizasyonlarından ancak emir üstüne emir alırken, onlar da ha bire kanun üstüne kanun çıkarırlar. (İşaya-Yeşaya 28:10-13) Öbürlerinin bütün sorumlulukları artık bu emirleri yerine getirmek olur. Temelde hepsini bir elin parmaklarıyla da sayabilirsiniz. Vaaz et, toplantılara katıl, rapor ver, yardım et (ya para ya da gücünü ver, bina edeceğimiz inşaatlarda bize bedava çalış gibi). Bir de en önemlisi “bize daima itaat et!”. İslam âlemi de Allah’a olan sevgiyi, imanı ve bunlara dayalı işleri, kafasından uydurduğu şartlara bağlamıştır. İslam’ın şartı beş diye. Bir de bunların 32 farzları vardır! Bu organize edilmiş kitleler çok birbirlerine benzerler. Fazla sıkmasınlar diye beş şartta kalacak, zorlamak istediğine 32 sini çıkaracak ki ağzını kapatsın, korkutsun. Üyelerin bütün görevleri de işte bu şartları yerine getirmektir. Ben Şahitler için Müslümanlardan esinlenerek kafamdan beş tane attım. Siz kafanıza göre biliyorsanız ya eksiltir ya da üstüne eklersiniz. Çok eşelerseniz onlarında öyle bir 32 farzı ortaya çıkıverir! Hâlbuki sorumluluktan kaçarak oralara sığındıklarını sananlar, Allah’ın önünde kesinlikle kendi adına olan sorumluluktan hiçbir zaman kaçamayacaktır. Bir de rahat edeceklerini sanırken, üstüne üstlük öbürlerinin de pis günahlarını taşımakta eşek olup, ancak onun bunun kirli yüklerini çekerler. Onlar: “Ben şahsen böyle bir şey yapmıyorum, ancak itaat ediyorum. Onlar yaptıklarıyla bizim adımıza hesap verecekler” demeleriyle, Allah onları ait oldukları o yerlerin günahından özgür kılmayacaktır. Kendileri böyle öğretmiyor muydu? “Çıkın, eski dininizi terk edin, yoksa onların günahlarından hisse alırsınız” diye. Söyledikleri çok da doğrudur. Peki, bu kural kendileri için neden geçerliliğini kaybetsin?

Bunlarla asıl anlatmak istediğim konudan uzaklaştığımı sanmayın. Rastgele seçtiğim bir dini organizasyonun üyelerini örneklerle anlatmamın nedeni, insanların hürriyeti bırakmaları ve sarıldıkları o eşitliği de nasıl uyguladıklarını anlamanızı istediğimden ötürü. Sanki dünyamızda eşitlik bu şekilde uygulanıyor da hürriyet çok daha başka bir şekilde mi uygulanıyor? Yazımın amacı, kötü niyetle saptırılmış nedenler üzerinde durmaktan ziyade, iyi niyetle de acaba o şeyler uygulanırsa ne olur demek ve biz insanların asıl amacını açığa çıkarmak.

Gelelim yine Allah’ın bu eşitlik konusunda verdiği örneklere. Mesela İsrail Mısır’dan, kölelikten çıktıktan sonra, onlar Kenan diyarına gidip o yeri mülk edineceklerdi. Onların her birine, her ferde kura ile eşit bir biçimde toprak verilecekti. Yanılmıyorsam tek istisna iki kişi hakkındaydı. Onlar da 12 ajanın içinden pozitif haber getiren Yeşu ve Kaleb’di. Sırf bunlar özel bir ayrıcalıkla kendi istedikleri yerden pay alma hakkına sahiptiler. (Sayılar 13:30-33; 14:20-24 ve 36-38; Yeşu 19:49-50) Allah bu imkânı onlara bir ödül olarak vermişti.

Bunun yanında Allah bir de kanun koydu. Ne olursa olsun her 50 yılda bir yubil yılı yapılacaktı. Bu da ne olursa olsun herkes kendi toprağına geri dönecek demekti. (Levililer 25:10-13; 27:24 Sayılar 36:4) Kısacası kanun şu anlama geliyordu. Hangi nedenle olursa olsun kişi kendi toprağını satmış olabilir, zor şartlar altında kaybetmiş olabilir, toprağını sattıktan sonra hevesine uyup maceraya atılan da olabilirdi. Öyle de olsa, bunun cezasını gelecek kuşak çekmeyecekti. Mesela benim ayağımı basacak kadar bir toprağım yok, olmadı da. Yatacak kadar demiyorum, ayağımı basacak kadar diyorum. Allah’ın İsrail’e verdiği kanunlar ile her ferde düşen bu toprak parçasıyla, o kişi geçimini sağlayabilecek bir varlık içinde doğmuş oluyordu. Bizler dedelerimizin, babalarımızın yaptığı hataları ve hatta ülke olarak onların yaptıkları borçları ödeme yükümlülüğü ile doğuyoruz. Allah’ın sadece o zamanki verdiği sırf bu hakkı, dünya ülkeleri içinde hiçbir devlet uygulamadı ve uygulayamadılar. Bu kanun vasıtasıyla çok fakir denilen muhtaç sınıf olmayacaktı. O kişi akılsızlık yapıp, başına ne işler getirip bütün topraklarını kaybetse bile, yubil yılında o aileye yine geri dönmesiyle bu engelleniyordu. Hem de öyle haciz masrafıyla, belli bir kefaret ödemek zorunluluğu falan olmadan. Olduğu gibi, başlangıçtaki her birine kura ile düşen o toprak sahibine geri dönecekti. (Yeşu 14:1-2) Bunu bilen İsrailliler, bir mülkü satarken ya da satın alırken, o malın değerini yubil yıllarına göre hesaplıyordu. Mesela yubil yılının gelmesine beş sene kalmışsa, o toprağın değeri azalıyor, daha 40-45 sene varsa, bu sefer normal olarak değeri de artıyordu. (Levililer 25:14-17)

Komünistlikte de insanlar toprak sahibi oldu ve bunu eşitlikten ötürü yaptılar, fakat özgürlüğe sahip değillerdi. İsrail ise özgürdü, hürriyetleri vardı. Adil bir şekilde herkese eşitçe pay edilen topraklarında, özgürce istediklerini yapabilirlerdi. İster atar ister satar ister oturur ister oturmaz. İster o toprağı işler ister işlemez. Herkes hürriyet kanununa uygun olarak istediğini yapabiliyordu. Çok çalışan, çok da kazanabilirdi, tembel olan ise yoksul kalacaktı. Fakat eşitlikten ötürü, her kes öylede böyle de maaşını alacak kavramı yoktu.

Peki, yoksul düşmüş, dul kalmış, hasta, toprağı işleyecek gücü, öküzü ve hiçbir şeyi olmayanlar, o diyara sonradan misafir olan garipler ne olacaktı? Allah bu konuda da kanunlar verdi. Mesela toprak ve bağ 6 yıl işlenecekti, yedinci yıl ne ekme ne de biçme yapılmayacaktı. İşte bu yedinci yılda o garipler bağlardan ve toprakta yetişen bütün ürünü toplayabilirlerdi. Tabii ki bunların yalnız yedi senede bir karınları doymayacaktı. Bütün normal zamanlarda tarlada toplanılan ne olursa, yere düşenleri alınmayacaktı. Onlar garip için, dul için, kimsesi olmayan içindi. (Levililer 23:22) Tüm bunlardan hariç Allah yine “bu gibi insanları, kim ve ne olursa olsun hiçbir zaman yoklukta görüp de bırakmayacaksınız” diye bütün İsrail’e de emretmişti. Onların geçimi için hayati olan şeyleri, mesela değirmenin üst taşını, ne kadar borcu da olsa, Allah hiçbir zaman “rehin alamazsın” diyordu. Ya da “sırtındaki yeleğini rehin alsan bile akşama geri götüreceksin” diye emrediyor, “çünkü o üşür” diye de hatırlatıyordu. (Çıkış 22:21-27; Tesniye-Yasanın Tekrarı 24:17-22; Süleyman’ın Meselleri-Özdeyişleri 23:10-11) Gerçekten de özgürlükten yana olup ve aynı zamanda da merhameti bol olan bir Allah’ımız var.

Bütün bunlar ile ne kastetmek istiyorum? Yine tekrarlıyorum, İnsanlar eşitliği adalet ile karıştırıyorlar. Eşitlik olan yerde hürriyet yoktur dedik, adalet değil. Eşitlik olan yerde de özgürlük olan yerde de adalet olmalıdır. Adaletin olmadığı yerde insani hiçbir kural yoktur ve olamaz. Ben bundan bahsetmiyorum. Bir de insanların zihnindeki eşitsizlik, aşağılanmak olarak algılanıyor. Güçlü, kudretli, zengin biri ile fakir, garip, hiçbir şeyi olmayan biri tabii ki eşit olamaz. Kanunun önünde değil, güncel yaşantıdan, sahip oldukları şeylerden bahsediyorum. Ama özgürlük o fakiri aşağılamaz ki. Benim aşağılanmam karşımdakinin zenginliğine mi bağlıdır? Böyle saçmalık mı olur? Fakat o kişi varlıktan şımarmış bir şekilde, yolda gördüğü fakire bir tekme atar, ya da haksız yere hakaret eder de kanun da susarsa, işte bu adaletsizlik olur. Yeryüzündeki en namuslu devletlerde bile adaletin zorlandığını, uygulanmayıp taraf tutulduğunu herkes biliyor. (Yeryüzünde namuslu devlet de var mıdır acaba!) Fakat yine bunlar konumuzun dışında. Çünkü eğer adalet uygulanmayacak ise, bu problem eşitlikten yana olan toplumlarda da uygulanmazsa aynı, hürriyetten yana olan toplumlarda da uygulanmazsa aynıdır.

Eşitsizliğin adaletsizlik gibi görülmesi üzerinde biraz daha duralım. Zihnimizde neden böyle bir çağrışım var? Belki hemen bir mahkemeyi düşünüyoruz da ondan mı? Çünkü eşitsizlik orada uygulanırsa, bu korkunç bir adaletsizlik olur ki, onun adı da mahkeme değildir. Maalesef ki dünyamız böyle mahkemeler ve hâkimler ile dolu. Eşitliğin olmaması ile bizim gözümüzün önüne ezilen insanlar, hor görülen insanlar, hiçbir hakkı olmayan ve hakkını alamayan insanlar, köleler vs. bunlar geliyor. Hâlbuki eşitlik ile kıyasladığımız kavramlar özgürlüktü, hürriyetti. Bu saydığımız kategori içinde olan gariban insanlara, hürriyetten, özgürlükten bahsedilir mi? Bahsedilirse de onlar bu kavramlardan nefret etmezler mi? Demek ki şimdiye kadar sahip olduğumuz hürriyet anlayışımız eksik, ya da bize verilen hürriyet bilgisi çarpık ve ters çağrışım yapacak şekilde zihnimize sokulmuş; aynen dinlerde, devletlerde, ordularda, Şahitlerde olduğu gibi. Sözlükte özgürlük nasıl tarif ediliyordu bir daha tekrarlayalım: “istediği gibi hareket etme gücünde ve yeteneğinde olan” diye geçmedi mi? “Gücünde” diyor. Bu yalnız maddi bir güç değil, bedensel güç ve sağlığı da kapsamaktadır. Hasta ve yatalak bir insan hür olabilir mi? Evet belki hürdür, fakat fiziksel hürriyeti o yatak içerisinde sınırlıdır. Hastalığı onun hürriyetini elinden almıştır. Yapacağı şeyler çok sınırlıdır. Ya da ruhi hastalığı olan, aşırı bir şekilde tutkularını denetleyemeyen, alkolik, uyuşturucu müptelası vs. gibi olan insanlar özgür müdür? Mukaddes Kitap: “Kişi kime ve neye yenilirse ona kul olur” diye yazıyor. Aslında günahkâr olduğumuza göre hepimiz günahın köleleriyiz, çünkü günah işlemeden duramıyoruz. Eğer günah bizden güçlü ve bizi yeniyorsa, o zaman günahın kölesi değil miyiz? (Yuhanna 8:32-34; Romalılar 6:6 ve 16-17; 2.Petrus 2:19)

Yine benim bahsettiğim özgürlük anlayışı, bu günahkâr halimiz içinde de olsa gerçekleşebilir bir şekilde. Allah, eşitlikten yana olmayan bir Allah’tır dedim. Peki, durum böyle ise, üstün olanlar var, üstün olanların yanında aşağı olanlar da var demektir. Çünkü eşitsizlik bu durumu yaratır. Yine aşağı derken aşağılanmak anlamında bir düşünce çıkarmayalım. Vereceğim örnekler ile bu durumu belki daha iyi anlatabileceğim.

Mesela melekler insanlardan üstün güce ve yaradılışa sahiptir. Onlar ruhi yaratıklardır. Çok süratle bir yerden bir yere gidebilirler. Bunu yaparken de insan gibi bir uzay aracına, özel elbiselere falan ihtiyaçları yoktur. Mesela Eyüp kitabında bu meleklerin toplantısından bahsederken, o toplantıdaki Allah’ın huzurunun neresi olduğunu bilmememize rağmen, Şeytan’ın dünyadan geldiğini söylemesi, öbür meleklerin de başka gezegenlerden sorumlu olduğu anlamını çıkarır. Hepsi dünyadan sorumlu olsalardı, Şeytan bunu ayrıca dünya diye belirtmesine lüzum kalmazdı. Ayrıca bu toplantı dünyada yapılıyor olsaydı, dünyadan geliyorum demesi de saçma olurdu. Peki, Allah onun nereden geldiğini bilmiyor muydu da “nereden geliyorsun” diye Şeytana soruyor? Tabii ki biliyor, fakat bu yazıları okuyan bizlerin anlaması için bu şekilde bir ifade kullanılıyor. Allah için değil, bizlerin bilip anlaması için. Zaten Allah’ın bilmediği bir şey yok ve olamaz da. (Eyüp 2:1-2; Luka 4:5-6; 2.Krallar 19:35) Sadece bahsettiğim bu kadar bilgi bile meleklerin insandan üstün yaratılmış olduğunu gösteriyor. İncil’de insanın, hem de kusursuz, yani kâmil insanın meleklerden aşağı olacak bir şekilde yaratıldığından bahseder. (İbraniler 2:7) Yine bu ifadeler bize zihnimizde yanlış anlamlar çağrıştıracaktır. Mesela hayvan ile insan arasındaki fark gibi. Nasıl ki insan hayvandan üstün ise, melekler de mi insandan bu şekilde üstündür? Hayır, çok büyük bir fark var; melekler ve insan Allah’ın benzeyişinde, O’nun özelliklerine sahip bir biçimde yaratıldılar, ama hayvanlar değil. (Tekvin-Yaratılış 1:26) Allah’ın sahip olduğu sevgiye-adalete-kudret ve hikmete insan da melekler gibi sahip. Yine meleklerin de insanın da bu özellikleri sınırlıdır. Ayrıca insan günahkâr olduğundan dolayı bu özellikleri dengesiz çalışıyor. Hayvanlarda ise bu özelliklerin hepsi bir arada yok. Yine insan düşünebilen, zekâ sahibi bir yaratık olduğundan, bu özelliği de onu hayvandan üstün yapıyor. Eğer durum böyle ise eşitlikten zaten söz edilemez, çünkü hepsi farklı yaradılışa sahip. Bir gerçeği kabul etmemiz gerek. İnsanlık ve tüm evren matematiksel anlayıştaki bir eşitliğe sokulamaz. Allah eşitlikten yana değildir dedim, peki Allah’ın kastettiği hürriyet nasıl anlaşılmalı ve nasıl uygulanmalı? Çünkü şöyle yazıyor:

Rab Ruhtur ve Rabbin Ruhu nerede ise hürriyet oradadır. 2.Korintoslular 3:17

Hele bütün Musa’nın yasası diye bilinen Allah’ın o kanunlarını okursanız, daima birçok kanunların sonunda hürriyet vermek, serbestlik (azatlık) ilan etmek vardır. Allah her fırsatta hür olmaları için insanları ve İsrail’i teşvik etmiştir. Çünkü insanlık için en ideali budur. (Yeşaya-İşaya 58:6) Çünkü hürriyet kavramı, kölelik ve eşitlik ile bozulur. O kanunlarda kölelere özgürlük vermek ile her insan eşit olsun anlamı da vurgulanmamıştır. Vurgulanması istenilen şey sevgidir, merhamettir, bağışlamaktır. Bu özelliklerin ise hür olmakla, eşit olmakla, köle olmakla hiçbir ilgisi yoktur.

Resullerden biri İncil’de, o üstün yaratılmış olan melekler hakkında bakın ne diyor:

Hepsi kurtuluşu miras alacak olanlara hizmet için gönderilen hizmetçi ruhlar değil midirler? (İbraniler1:14) İsa ise daha açık ve net bir örnek bıraktı.

Ayrıca aralarında hangisinin en büyük sayılacağı konusunda bir çekişme oldu.

İsa onlara, “Ulusların kralları, kendi uluslarını egemenlik hırsıyla yönetirler. İleri gelenleri de kendilerine iyiliksever unvanını yakıştırırlar” dedi.

“Ama siz böyle olmayacaksınız. Aranızda en büyük olan, en küçük gibi olsun; yöneten, hizmet eden gibi olsun. Hangisi daha büyük, sofrada oturan mı, hizmet eden mi? Sofrada oturan değil mi? Oysa ben aranızda hizmet eden biri gibi oldum.” Luka 22:24-27 ayrıca Hezekiel 18:5-9 ile karşılaştırabilirsiniz.

İşte Allah’ın istediği eşitsizlik, dolayısıyla da hürriyet bu şekilde anlaşılmalıdır. Her şey hürriyet kanununa göre, ama o kanununda kimse aşağılanmadan, hor görülmeden, çiğnenmeden, ezilmesine müsaade edilmeden uygulanması şartıyla. Daima hizmet edici, kurtarıcı, kişilerin iyiliğini ve faydasını düşünücü bir ruhla olmalı. Bu anlayışta, güçlü güçsüzün kurtarıcısı olmalı.

Çünkü Allah’ın iradesi böyledir; hür adamlar gibi ve hürriyetinizi kötülük perdesi gibi kullanarak değil, fakat Allah’ın kulları gibi iyilik işleyerek akılsız adamların cehaletini susturun.1.Petrus 2:15-17 Hürriyet bu anlamda gerçekleştirilmelidir. Bizlerin şimdiye kadar anladığı gibi bir eşitlik yok ama hepsi hür ve birbirlerini bina eden, yapıcı bir şekilde.

Neden hep özgürlük ve neden hep hürriyet?

Çünkü hürriyet insanı geliştirir, büyütür, birçok yeteneklerini ve bilmediği üstün taraflarını keşfetmesinde yardımcı olur. Yine çünkü Allah’ın yarattığı insan çok değerli bir varlıktır ve hür olmalıdır. Şeytan bunun böyle olmadığını ispat etmek için, dünyamızda insanlığa karşı binlerce yıldır bu uğurda savaş veriyor olsa da, bu bir gerçektir. Eşitlik bütün bunların tam tersine aynı bir fren gibidir. Kişiyi hızla geliştireceğine, daima fren yaptırır. Özgürlük ilerlemek ister, eşitlik ise durdurmak. Çünkü yaratılışımız dahi hiç kimsenin kimseyle eşit olmadığını gösteriyor. Tıpa tıp aynı gibi gözüken ikiz kardeş dediklerimizin, parmak izlerinden, genlerinden tutun, zamanımızdaki sahip olunan teknikle ispatlanacak ayrı ayrı birçok farklı yanları olduğu kesindir. Hiç ama hiç kimse bu yüzden de kötü bir durumda demek değildir. Biz insanlık kötülüğe çok meyilli olduğumuzdan dolayı, eşitsizliği; başkalarını ezmek, yok etmek, büyüklenip utandırmak ve sırtına binmekle aynı anlamda kullanıp uyguladığımızdan, bu kelime bizde korkunç bir uyarım yapıyor. Aslında bu saydıklarımızın eşitsizlikle değil, adaletsizlikle, merhametsizlikle, sevmemekle ilgisi var. Yine dediğim gibi, adalet her iki kuralın da geçerli olduğu toplumlarda zaten uygulanmalıdır. Bunun yanında, verdiğim örnekte olduğu gibi, hürriyetten yana olan biri için, o işe alınmayan on birinci yetenekli kişinin gözünde bu bir adaletsizliktir. Aynı zamanda o iş yerine, o topluma, o devlete bu gibilerinin yeteneklerine özgürlük verilmemesi, bastırılması büyük bir kayıptır. Öbür taraftan ise, eşitlikten yana olan yeteneksiz insanların gözündeki adalet, ilk gelen o on kişinin işe alınmasıdır. On birinci ya şanssızdır ya da erken gelmedi, gelemedi diye akılsızdır. Onlara göre ise bu adalettir. Bütün bu konuda vurgulamak istediğim şey de zaten bu ya. Adalet denilen kavram, kanunların, kuralların etkisiyle çok değişime uğrayan bir şey de oluverir. Bazen o kanunlar ile çok adil bir karar verdiğimizi sanırken, hâlbuki o kuralların, çarpık kanunların esiri olup, insanlığa faydadan ziyade; ezici, itici, yok edici özellikleriyle doğruluktan çok sapmışızdır. Benim ise kastettiğim adalet Tanrısal olmalıdır. O’nun koyduğu kurallar dışındaki hiçbir kanun adil olmaz ve onların uygulanması insanlığa ancak acı verir. Bir hâkim ne kadar adil ve tarafsız olursa olsun, eğer bağlı kalması gereken kanunlar Tanrısal adaletten uzak ise, o hâkimin vereceği kararlar da mecburen çarpık olacaktır. Örnek olarak dünyamıza bakın yeter.

Kadın erkek eşitliği diye bağırıp, Allah’ın erkeğe yönetme sorumluluğunu vermesine öfkelenip de, sırf bu yüzden Allah’ı inkâr eden birçok kadın tanıdım ve dünya onlarla dolu. Bu sebepten onların çoğu eşitlikten yanadır. Kendilerinin fiziksel, zihinsel ve ruhsal yönden erkeğe nazaran zayıf yaradılışa sahip olmaları, erkeği bir rakip gibi görüp, onları da kendileri gibi sınırlandırmak istemeleri, hep kendi zayıflıklarını bastırmak içindir. Eşit olunacak ve hürriyet olmayacak. Ama yönetici de kadın olacak! Erkek de bütün gücüyle, mantığı ve yeteneğiyle o kadına hizmet edecek! Erkek kadın eşitliğini savunanların, erkeklerle birlikte inşaatlarda, maden ocaklarında çalışıp, çöpçülük yapmaya gittiğini çok nadir görürsünüz. Eskiden savaşlara giden erkekler mızrak, kılıç, kalkan ve en çok da beden gücüyle bunu yaparken, o eşitlik taraftarı kadınlar neredeydi? “Savaşı zaten erkekler isteyerek yapar” demeye kalkmasınlar. Çünkü savaş düşkünü olup, eşitlik savaşı verenlerin içinde kadınların daha fazla olduğu bir gerçektir. Hem savaş yapmak cinsiyete de bakmaz! Ben kadın gruplarının daima barış içinde olduklarını hiç duymadığım gibi, en çok da kendi cinslerine karşı kıskançlık duyup, birbirlerini çekiştiren, çekemeyenlerin, erkeklere oranla kadınlardan çıkar dersem, yalan mı söylemiş olurum? Kadınlara sorulduğunda, kendi cinsleriyle olan gruplardan ziyade erkek gruplarında olmayı daha çok tercih ediyorlar, acaba neden? Erkeklerle geçimin kendi hemcinsleri olan kadınlara nazaran çok daha kolay olduğunu itiraf ediyorlar. Bu yazıları kadın erkek ayırımı yapmak için yazmıyorum. Kadınlardan örnek vermemin nedeni, anlatmak istediğim konuya canlı ιşιk tutacak ve herkesin anlayabileceği türden de onun için. Kimsenin de tarafını tutmuyorum. Ancak erkek kadın hakkındaki Allah’ın koyduğu düzeni ve kanunları onaylıyorum. Allah’ın yalnız erkek kadın konusunda olan düzenini değil, ben de günahlarım yüzünden bu kanunları yapmakta bazen zorluk çeksem de Allah’ın bütün kanunlarını onaylıyorum. Ama kendi eksikliklerim, bozukluklarım, günahlarım yüzünden Allah’ın kanunlarına, öğütlerine «yanlış» dersem, bu en büyük küstahlık olur. Böyle konular ile kimseyle çekişme amacında değilim. Resul Pavlus’un dediği gibi, “çekişen çekişsin, ben böyle bir şeyi adet edinmek istemem.” (1.Korintoslular 11:2-16)

Bunun yanında erkekler sahip oldukları sorumluluk ile kadının özgürlüğünü hiçe kadar indirip, o sorumluluklarını da yerine getirmemişler. Onlar genellikle bu sorumluluğu kendi zevk, menfaat ve rahatları için kullanmışlar. Sanki Allah erkekten böyle bir şey istiyormuş gibi bir anlam çıkaran bazı kadınlar da bu sefer Allah’tan uzaklaşmışlar. Bütün bunlar yine her iki tarafın da adaletsizliğinden, sevgi eksikliğinden, bencilliğinden kaynaklanıyor, eşitsizlikten değil. Zaten eşitsizlik değil, aslında eşit olmak büyük problemlere yol açıyor. Ayrıca normal bir kadın, kadın olmaktan utanç duyup, neden erkek olmadım diye de hüngür hüngür ağlamaz. Ne kadın çocuk doğurdu diye utanır, ne de erkek neden çocuk doğuramıyor, emziremiyorum diye bir eksiklik hisseder. Aman durun! Ben bunlarla hep normal insanlardan bahsediyorum. Çünkü zamanımızda erkekler ve kadınlarda bu cinsiyet memnuniyetsizliği varsa da bu sağlıklı bir zihniyet ve ruh tutumu değildir. Şimdi neredeyse her şeye karşı genel bir memnuniyetsizlik var. Ne kadar çok şeye sahip olunursa olunsun, problemler de bir o kadar daha büyüyor. Kadın erkeğe göre farklı bir yaratılışa sahip olması ile neden mutsuz olsun? Ya da tam tersine, sorumluluk erkeğe düşüyor diye bu yüzden erkek, “neden kadın olmadım” diye mutsuz olması gereksin? İnsanlar, “neden melekler gibi değiliz” diye mutsuzlar mı? Kuş gibi uçmayı her insan belki sever, fakat hangi insan insanlığını bırakıp da kuş olmak ister? İsterse de bunu yine de insanlığına geri dönmek şartıyla ister. Eğer bütün bunlarla bir eşitsizlik görüntüsü çıkıyorsa, demek ki sahip olduğumuz eşitsizliğin içinde kimse mutsuz olacak diye bir kural yok. Hâlbuki bir kadının çocuk doğurup onu emzirmesi falan o kadının duygularını okşayıcı şeylerdir. Avrupa’da bilhassa Almanya’da karnı burnunda, gerile gerile gururla yürüyen hamile çok kadın görmüşümdür. Aşırı tiplerde bir de bu gurur çok daha belli oluyor, “bakın ben ne taşıyorum” der gibi. Almanların nesli kuruma korkusundan dolayı çıkardıkları kanunlar ile o kadınlar bu kalıba sokulmuştur. Kırk yıldır Almanya’dayım nedense onlar hep bu korkuyla yaşadı! Küçücük ülkede 80 milyon insan onlara yetmedi. Öbür taraftan da işsizlerden, yaşlılardan, emeklilerden ve yabancılardan kurtulmak için her şeyi yaptılar. Kürtlerin, çoğalmakla ülke kurar kurtuluruz felsefeleri de bir başkadır. Garip Kürt kadınları bu sebepten her biri en az 8-10 çocuk yapıyor. Kadınların bu hamilelik durumları erkeklere göre acayip bir durumken, kadın için hatta gurur vericidir. İnanıyorum ki Çinli bir kadın hamile olduğu zaman çok daha farklı ters davranışlar gösterir. Çünkü Çin’de nüfus sorunu var. Yine zamanımızın kadınları, Allah’ın tabiatıyla içlerine verdiği bu güzel duyguları yok etmek için uğraşıp, kariyer yapma hırsıyla, bu duyguların tadını bile çıkaramıyorlar. Bu eşitlik meraklısı kadınlar, o çocukları kendi hürriyetlerine engel olarak görüyorlar. Bu sefer de hürriyet birdenbire onlar için değerli oluveriyor. Kendilerini maniple ederek, bambaşka bir kadın olacağım düşüncesi içinde ancak mutsuz olup acı çekiyorlar. Gururları keskin bir sirke gibi, sadece kabına olan bir zarardan da öte giderek, anlamsız şeyler uğrunda etraflarındaki insanların da mutluluklarını çalıyorlar. Şunu da belirtmeden geçemeyeceğim. Ağır herhangi bir iş, sorumluluk, yük karşısında veya geçim sıkıntısında, o eşitliği savunan kadınların: “Ben sadece bir kadınım!” diyerek anlayış beklemeleri de şaşırtıcıdır. Sıkıştıkları zaman “ben sadece bir kadınım” sözü kadınların en çok kullandıkları bir savunmadır.

Ben eşitsizliğe ait en meşhur olan örnekleri vermeye çalıştım. Yapılan bütün yanlışlıkları, kötülükleri, saçma sapan şeyleri eşitsizliğe değil de adaletsizliğe, merhametsizliğe, kıskançlığa, sevgi eksikliğine, egoistliğe ve kötülüğe verelim. O zaman bu konudaki anlayışımız bence daha gerçekçi olacaktır.

Eric Hoffer bütün bunlara rağmen, “hürriyet isteriz” diyenler hakkında da şu gerçekleri dile getiriyor:

Hürriyet isteriz diye en yüksek sesle bağıranlar, hür bir toplumda mutlu olma ihtimali en az olanlardır. Hayal kırıklığına uğramış yeteneksiz kimseler başarısızlıklarının kabahatini mevcut hürriyetsizliğe yüklerler. Gerçekte, onların istedikleri, her kese açık olan hürriyetin son bulmasıdır. Onlar serbest rekabeti ve kişinin hür bir toplumda devamlı olarak karşılaştığı acımasız sınavları ortadan kaldırmak isterler.

Ben inanıyorum ki Eric Hoffer Amerika’da o zamanki bu yazılarını en çok komünist rejimi düşünerek kaleme almıştı. Aslında genel olarak bu düşüncelerin altında yatan prensipler hiç de öyle yabana atılacak cinsten değiller. Ancak kitabın içeriği bence bina edici değil. Bütün kitap sırf teorilerden ibaret olmasına rağmen düşündürücü. İnsanlığın zayıf yanlarını ele alarak maddeler halinde tezler ortaya atılmış. Verilen bilgiler sıradan insanlar için ancak pasif bir bilgi olmaktan öte gitmez. Ancak insanlar üzerinde hâkimiyet sağlamış kişiler, bu bilgilerle o insanlar üzerinde kötü yönde daha bir profesyonelce davranır. Çünkü o bilgiler ancak hâkimiyet sahiplerinin elinde uygulanabilir. Sıradan bir insan o bilgilerle ne yapabilir ki? Öbür yandan da insan psikolojisini tanımaya çalışmakta, dolayısıyla da insana atacağı adımlarda karar vermesini sağlamakta, olayları tartmakta, en önemlisi de ne istediğimizi bilmekte yardımcı olan tezlerle dolu, küçük bir kitap bu Hoffer’in yazıları.

Nerede okuduğumu hatırlayamadığım bir yazarın sözleri geldi aklıma. Çocukken çok hoşlandığım bu sözlerle yazar: “Yapamayacağın şeyler için ‘hürsün’ diyorlar” demişti. Mesela muhtaç olan, yokluktan dolayı açlıktan nefesi kokan bir adama, “kardeşim işte önünde sıra sıra birbirinden güzel lokantalar, restoranlar; dilediğine girip ne istersen yemekte hürsün” demek o adama tokat atmaktan daha acı gelir. (Yakup 2:16) Ya da “canının ne istiyorsa almakta hürsün” demek de benzer mantıktan kaynaklanır. Bu gibi sözler ile insanlık hürriyetten nefret ettirilmiştir.

Komünizm taraftarı olmayanlar Doktor Şivago filmini çok severek seyretmişlerdir. Fakat bir komünist ile konuşulduğunda onun da haklı nedenleri vardır. Evet, bir doktorun sahip olduğu bilgisi, yetenekleri, aldığı eğitim ile öbürlerinden farklı olduğunu o komünist taraftar da kabul edecektir. “Fakat ben de onun imkânlarına sahip olsaydım, ben de bir doktor, mühendis ve daha yetenekli biri olmam hiç de imkânsız değildi” der. Onlar çarlık Rusya’sında ayakkabı bulamadıklarından dolayı okula gidemediklerini de söylemekte çok haklıdırlar. Aralarında bırakın ayakkabıyı, hiçbir şey bulamadıklarından, hiçbir şey de olamadık diye haklı olarak kendilerini savunanlarını da anlamak gerek. Gerçi komünistlik de onlara bolluk getiremedi ya neyse. Sözüm ona eşit oldular!

Yüz kişilik bir mahallede istatistiklere göre on günde 100 yumurta yeniliyor ise, kişi başına her on günde 1 yumurta düşer denir. Fakat istatistikler çoğu zaman gerçekleri çok çarpık bir biçimde ortaya koyduğu gibi, bunda da durum farklı değildir. Hâlbuki mahalledeki insanlarla konuşulduğunda, o kişiler yumurtayı senede bir kere belki görüyorlardır belki de görmüyorlardır. Fakat o mahallede yüz yumurtanın tüketildiği yalan değildir. Belki de bu imkâna sahip orada sadece bir aile vardır. Onlar pastalar, kekler yaparak bolluk ve refah içinde bir yaşantıya sahip olabilirler. Sizce bu istatistik rakamlara göre 100 kişilik bu mahallede kaçı eşitlikten yanadır, kaçı da hürriyetten? Cevap aslında basit, o yüz yumurta tüketen ve bolluk içinde yaşayan aileyi 5 ila 10 kişiden oluştuklarını var sayarsak, onlar hürriyeti isterken, mahallede geriye kalan 90-95 kişi eşitlikten yana olacaktır. Haklı da değil midirler? Görünüşte evet, haklılar. Eğer hürriyetin bedeli yokluk, ezilmek ve mahvolmak ise, böyle hürriyeti herkes satmaya hazırdır. Bunun yanında eşitlik olan yerde, her kese bir yumurta verilir. Hâlbuki bazı insan da yumurtayı sevmez. İster sevsin ister sevmesin, eşitiz ya, o da payına düşeni alacaktır. Bu eşitlik mantığı da bazen o adama yumurtayı çöpe attırtır. Eğer insaflıysa, bir sevene verir. Örnekleri bu açıdan bakarak verdiğimiz zaman ki, gerçek olan yaşanmış olaylardır bunlar, o zaman eşitlik de hürriyet de insanlara anlamsız ve acı gözükür.

Dünyamız zaten bu kavramları o kadar çarpıtmış ki, kim neyin doğru olduğunu anlamakta çok güçlük çekiyor. Yine dünyamızın adaletsizliği, sahtekârlığı, kötülüğü sayesinde, yönetimin iplerinin de kudretli kötülerin elinde olması nedeniyle, hürriyet insanların gözünde zaman zaman değerini kaybetmiştir. Yine yazmak zorundayım; nasıl ki dinler, dini kuruluşlar Allah’ı temsil etmediyse, edemiyorsa; bütün yeryüzümüzdeki devletlerden de hiçbiri özgürlüğün, hürriyetin temsilcisi olmamıştır, olamamıştır. Bu laf çok söylenip, bu uğurda çok da kanlar akıtılmışsa da gerçeklere bakıldığında insanlık Allah’ın istediği ve amaçladığı özgürlüğü belki de hiçbir zaman sağlayamamıştır.

Bazıları, “bu ikisinin de olduğu bir yönetim tarzı olamaz mı?” diye sorabilir. Hem eşitlik hem de özgürlük. Fransızlar ihtilal yaparken, “eşitlik, kardeşlik, özgürlük” diyerek parolalarında bu düşünceyi savunmuşlardı. Hiçte başarılı oldukları söylenemez. İnsanlar her ne kadar eşitlikten yana olsalar da kendi bencil menfaatleri uğrunda o eşitliği bozmak için de ellerinden gelen uğraşı veririler. Adaletsiz bir hürriyetin tüm yeryüzünde hâkim olduğu zaten bilinen bir şey. Eğer yeryüzünde ki, bunun son günlerde olacağı da yazıyor, kıtlık gibi bir sıkıntı baş gösterdiğinde, bu insanları artık siz görün! (Yoel 1:8-20) Ne eşitlik ne hürriyet ne de adalet kalır. “Zaten var mı?” diyeceksiniz. Yok, ama peygamberlikte kastedilen bu olaylar ile tüm insanlık için daha da zor dönemlerin geleceği vurgulanıyor. Ta ki hepsine işlerine göre hükmolunsun.

Çok kişilerin sıkılarak okudukları Mukaddes Kitaptaki Çıkış, Levililer, Sayılar-Tesniye bölümlerinde geçen o kanunlar, aslında düşünerek ve anlamını kavrayarak okuduğumuzda, Allah’ın bu kanunları herkese uygulanabilir, adil, hürriyetten yana, insanlığa huzur verici olduğunu da görür. Bir de yapılacak bir işi Allah’ın onaylayıp onaylamaması da çok önemlidir. Bazen iyi bir kanunu, insana faydalı gibi gözüken kanunu çıkaran devletler, bu kanunları ile hem zarar görmüşlerdir hem de çok kişilerin o hakları kötülüğe kullandığını. Bu o devlete faydadan çok zarar bile getirmiştir. Bu devletlerin Allah ile falan da ilişkileri yoktur. Ben inanıyorum ki Allah onların bu işlerini bereketlemiyor. Çıkardıkları kanunlar iyi bile olsa, bu yüzden umdukları iyi sonuçtan ziyade kötü sonuçlar almak zorunda kalıyorlar. (2.Tarihler 20:35-37 ve 1.Krallar 22:48) Sonunda da bütün suçu o kanunlara atıyorlar. Ayrıca Allah onların iyi de olsa o kanunlarını neden bereketlesin ki? Hem Allah’tan uzak bir hayat sürdürüp, Allah’a yaşantılarında hiç yer vermek istemeyecekler, hem de Allah’tan aldıkları bütün her şey ile güneş, yeryüzü, yiyecekler, sağlıklı beden ve o bedende Allah’ın verdiği zevkleri kullanıp, işleriyle de “aman SEN bizden uzak ol” deyip, kendi kafalarına göre başarılı olmaya uğraşacaklar. Allah da bunları bereketleyecek! Olacak mantık mı bu. Tam tersine, Allah kendisinden uzaklaşmamız ile başımıza gelebilecek şeylerin açığa çıkmasını açıkça görmemizi istiyor. (Bu konuyla ilgili olarak Tesniye-Yasanın Tekrarı 28’inci bölümün tümünü lütfen herkes kendi adına okuyup, lütfen düşünsün.) Ve yine peygamber açıkça diyor ki:

…siz Rab ile beraber oldukça O sizinle beraberdir; ve siz O’nu ararsanız, kendisini size buldurur; fakat siz O’nu bırakırsanız, sizi bırakır. 2.Tarihler 15:2

Özgürlük insanların gerçek kişiliklerini su yüzüne çıkarmaya yarar. O kişiliğin altında çok güzel şeyler yatarken, çok korkunç şeyler de yatar. Baskı altında hiç kimse kötü olan özellikleri öldürüp yok edememiştir. Allah Şeytana bile özgürlük vermiştir. Düşüncesini ve amacını gerçekleştirmesi için Şeytanı özgür bırakmıştır. Despot, diktatör bir Allah’a sahip değiliz. Yoksa kimse O’nun önünde düşüncelerini bu kadar açık söyleyemezdi. (Eyüp 1:6-12; 2:1-6 ve Tesniye-Yasanın Tekrarı 9:18-19; 10:10; Çıkış 32:11-14) Yalnız düşüncelerimizi açık açık söylemekle kalmıyoruz, aynı zamanda yanlış ve kötü de olsak, bize fırsat ve meydan veren bir Allah’a sahibiz. Doğru ve iyi sandığımız yanlış konularda da bizi anlayan, anlayış gösteren bir Allah’ımız var. (Tekvin-Yaratılış 18:22-33) Bu yüzden Vahiy-Esinleme kitabının sonlarında şöyle yazıyor. (İncil’in son kitabı)

Kötülük yapan, yine kötülük yapsın. Bayağı olan, bayağı yaşamını sürdürsün. Doğru olan, yine doğruyu yapsın. Kutsal olan kutsal kalsın. İşte tez geliyorum! Vereceğim ödüller yanımdadır. Herkese, yaptığının karşılığını vereceğim. (Esinleme-Vahiy 22:12)

Bu özgürlüğü veren Allah’tır. O’ndan daha iyi bilen kim var? O’na akıl verip, “bu daha doğrudur” diye öğretecek olan kimdir?! Hiç kimse bunu yapamaz. Yine de bu hakkı Allah herkese veriyor. Kim böyle bir özgürlük verebilir? Uzaydan yeryüzüne bakıldığında, insan denilen yaratığın bir bakteriden çok daha küçük göründüğü bir gerçektir. Öyle olduğu halde Allah bu özgürlüğü onlara verdiyse, her şeyden önce Allah’ın ve bizlere verdiği özgürlüğün kıymetini bilip, O’na layık olmaya çalışalım. O istiyor ki her şey açığa çıkıp, gizli bir şey kalmasın. Allah bu adaletle de herkesi ve her işi hükme götürecektir. (Vaiz 12:14)

Ben bu konuyu dünyamızın eşitlik ve hürriyet kavramlarından algıladığı anlayışa göre yazıp çarpıklıkları belirtmek istedim. Yoksa ne eşitliği ne de hürriyeti hiçbir zaman gerçek anlamda sağlayamamış bir dünyada yaşadığımızın da farkındayım. Bu yazıyla amacım bir çözüm getirmek değil. Dediğim gibi, ister eşitlik isterse de özgürlük diye bağıranlar olsun, onların asıl amaçlarını vurgulamak istiyorum. Eşitlik isteyenler kişiliklerini gizlemeye çalıştıkları gibi, yeteneksizliklerini de bu yolla bastırmaya uğraşıyorlar. Eşitlik vereceğiz vaadiyle o insanları yönetenlere bakıldığında ise, hiçbirinin eşit davranmadığını görüyoruz. Hürriyetten, özgürlükten yana olanlar ise yeteneklerini, kabiliyetlerini başka insanları ezmek için kullanıp, kendini beğenmiş, gaddar oluyorlar. İnsanın gelişmesini ve yeteneklerini kısıtlayan her kural ve kanuna Allah karşıdır. Aslında sevginin olmadığı yere hangi idareyi, yönetimi, kralı, başkanı, başbakanı, dini getirirseniz getirin, sonuç hep şimdiki dünyamız gibi olacaktır. (Süleyman’ın Meselleri 15:17)

Kardeşini seven ışıkta durur, ve onda tökezleme sebebi yoktur. Fakat kardeşinden nefret eden karanlıktadır, ve karanlıkta yürüyordur ve nereye gittiğini bilmiyordur, çünkü karanlık onun gözlerini kör etmiştir. 1.Yuhanna 2:10-11